24 października 2020

11 marca obchodzimy Dzień – gospodarza i opiekuna wsi – Sołtysa

3 min read

Corocznie obchodzone święto, którego pochodzenie nie jest znane, jednak w ostatnich latach staje się coraz popularniejsze. Święto to ma na celu okazanie wdzięczności i szacunku sołtysom, za ich pracę i zaangażowanie, oraz zwrócenie uwagi społeczeństwa na rolę sołtysa w polskiej wsi.

To wyjątkowy urzędnik – bo bez wyznaczonych stałych godzin pracy i bez biurka – za to najbliżej ludzkich spraw.

 

Nieco historii:
Sołtys (niem. Schultheiß, łac. scultetus) to w średniowieczu osoba postawiona przez feudalnego pana na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim. Scholtis, szoltyz, sołtys w średniowiecznym systemie prawnym to także wiejski sędzia (Dorfschulze) oraz zasadźca (osadnik). Sołtysem mógł być szlachcic, mieszczanin lub chłop.

Do podstawowych obowiązków sołtysa należało: zbieranie czynszu, przewodniczenie ławie wiejskiej. Przywilejem sołtysa było obdarowywanie go kilkoma łanami ziemi, na których mógł osadzać chłopów – w taki sposób powstawały folwarki sołtysie. Sołtys partycypował w dochodach feudała, w wysokości zazwyczaj 1/6 czynszów i 1/3 kar sądowych, miał ponadto prawo do prawo jatek, młyna, itp. W razie wojny sołtys miał obowiązek konnej służby wojskowej.

Szlachta wymogła na królu Władysławie Jagielle  – Statut warcki (1423), na mocy którego, mogła wykupywać sołectwa sołtysów „krnąbnych i nieużytecznych” i sama wyceniała wartość sołectw. Z biegiem czasu od wieku XV do XVII, sołtysi stali się nadzorcami pańszczyźnianymi i pomocnikami właścicieli wsi. W Polsce rozbiorowej i w okresie międzywojennym sołtys stał na czele najniższej jednostki podziału administracyjnego – gromady. W latach 1954-1972 sołtys był pośrednikiem między mieszkańcami wsi, a gromadzką radą narodową, po 1973 między mieszkańcami, a gminną radą narodową oraz naczelnikiem gminy.
Od 1990 roku, sołtys jest organem wykonawczym jednostki pomocniczej – gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej – sołectwa. Organem uchwałodawczym jest zebranie mieszkańców wsi, które też w bezpośrednich wyborach wybiera sołtysa i radę sołecką wspierającą sołtysa. Szczegółowe regulacje dotyczące granic (istnieją sołectwa wielowioskowe), uprawnień sołtysa itp. regulowane są w statucie sołectwa uchwalanym przez radę gminy. Wynagrodzeniem za pracę sołtysa jest dieta.
Kompetencje:
• reprezentuje sołectwo na zewnątrz,
• zwołuje i organizuje zebranie wiejskie, i w tym celu rozwiesza ogłoszenia o zebraniu wiejskim w takim miejscu i terminie, aby zapewnić jak najszerszy udział mieszkańców sołectwa,
• realizuje uchwały rady gminy dotyczące sołectwa, a także umożliwia zapoznanie się z uchwałami rady jak najszerszemu kręgowi mieszkańców sołectwa,
• w zakresie ustalonym przez radę gminy dokonuje poboru podatków rolnego i leśnego jako inkasent organu podatkowego,
• uczestniczy w sesjach rady gminy, a także w pracach jej organów bez prawa do głosowania.
• zobowiązany jest brać udział w posiedzeniach komisji rady gminy, jeśli rozpatrywane są sprawy sołectwa.

Czego dziś życzyć sołtysom?

Sukcesów w życiu zawodowym i osobistym, a także odwagi i wytrwałości w konsekwentnym realizowaniu planów rozwoju swoich wsi, gotowości do zmierzania się z nowymi wyzwaniami i pojawiającymi się wraz z nimi problemami, a przede wszystkim pozytywnej energii i grona przyjaznych ludzi, z którymi będą realizowane kolejne zadania przyszłości.

 

 Agnieszka Krizel

 

 

 

Please follow and like us:
Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial
RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook