śr. Wrz 18th, 2019

Telewizyjno – Filmowa Agencja Promocyjna

Boże Narodzenie – tradycja i zwyczaje

5 min read

Jedną z najważniejszych tradycji świąt Bożego Narodzenia jest dzielenie się opłatkiem. Zapoczątkowali ją już pierwsi chrześcijanie, zanosząc poświęcony chleb osobom, które nie mogły przybyć na mszę. Opłatek jest rodzajem ciasta przaśnego, wypiekane jest ono z mąki pszennej i wody. Opłatki zdobione są motywami chrześcijańskimi. Produkcją opłatków zajmowali się wcześniej kościelni słudzy, wikariusze, organiści. Potem rozwoził je mieszkańcom w podarku organista. W zamian dostawał jajka, kiełbasę, chleb, słoninę lub pieniądze.


Wypiekano też kolorowe opłatki, którymi gospodarz dzielił się ze swoimi zwierzętami w noc wigilijną. Miało to chronić je od chorób i uroków.
Kolejnym zwyczajem jest śpiewanie kolęd.
Kolęda jest pieśnią religijna o tematyce związanej z narodzeniem Dzieciątka Jezus. Nazwa pochodzi od łacińskiego calandae – co oznacza pierwszy dzień miesiąca w kalendarzu juliańskim. Dawniej kolęda była pieśnią ludową. Zachowany fragment najstarszej kolędy polskiej pochodzi z XV w. Rozkwit kolęd to wiek XVII i XVIII. Z tamtego okresu są m.in.: Przybieżeli do Betlejem, Mizerna, cicha stajenka licha , Bóg się rodzi..
Najpopularniejsza kolęda świata, „Cicha noc” powstała w 1818 roku. Autorem jej był ksiądz wikary Józef Mohr.

Jemioła – zwyczaj zawieszania jej nad drzwiami pochodzi od Druidów, którzy przyrządzali z niej wywar mający właściwości lecznicze. Każdy kto wchodził do ich domu był całowany na powitanie – być może stąd całowanie pod gałązką jemioły. Zawieszanie jemioły może mieć związek z  kultura skandynawską – tam roślinę tą łączono z boginią miłości -Frigga.

Choinka – bardzo powszechnie spotykana ozdoba domów w czasie Bożego Narodzenia. W Polsce pojawiła się na przełomie XVIII i XIX w. wraz z rodzinami pruskimi. Początkowo tylko w miastach, na wsi na dobre zagościła dopiero po II wojnie światowej. W Niemczech znano ją już w XV w. Legenda głosi, że Martin Luter zachwycony niebem pełnym gwiazd przyniósł drzewko do domu i zapalił na nim świeczki. Od tego czasu świerk stał się symbolem rajskiego drzewo życzeń, które stało się dostępne dla ludzi z narodzeniem Chrystusa. Świeczki symbolizowały światło Chrystusa. Na czubku umieszczano gwiazdę betlejemska prowadzącą Trzech Króli. Jabłka wieszano na znak, że grzech pierworodny został odkupiony. Dziś zdobią ją kolorowe, różnokształtne bombki, błyszczące łańcuchy, elektryczne, grające lampki. Kiedyś przystrajano ją ozdobami wykonanymi z wydmuszek, piórek, kolorowego papieru, słomy, piernikami, cukierkami ,jabłkami, orzechami, gałązki okładano kępkami waty. Zwyczaj nakazywał żeby czubek w postaci gwiazdy czy aniołka zakładał najstarszy mężczyzna w domu, a drzewko w dzień Wigilii przystrajały dzieci.
Prezenty pod choinką znajdowały początkowo tylko zamożne osoby, teraz jest to znacznie bardziej popularne.

Wigilia Bożego Narodzenia była zawsze wspaniałą uroczystością. Pod biały obrus kładło się siano i kolorowe opłatki dla zwierząt. To i słoma na podłodze miały symbolizować stajenkę betlejemską. Ponadto panny i kawalerowie wyciągali spod obrusa źdźbła siana, wróżąc sobie przyszłość – np. wyciągnięcie źdźbła zielonego wróżyło szybkie znalezienie drugiej połowy.
Niektórzy gospodarze nadal mają zwyczaj obdzielania zwierząt gospodarskich resztkami jedzenia z kolacji wigilijnej i opłatkiem – ma to chronić je przed chorobą
Wigilię rozpoczynano wraz z ukazaniem się pierwszej gwiazdki – na pamiątkę Gwiazdy Betlejemskiej prowadzącej do Betlejem.

 

Zostawiano wolne miejsce przy stole. Wierzono, że jest ono dla przybysza z zaświatów. Dziś zostawiamy je dla niespodziewanych gości.
Wieczerza wigilijna zawsze składała się z postnych dań. Sporządzano ich dużo, aby zaznać w kolejnym roku dobrobytu. Dziś zazwyczaj jest ich 12  – po jednej na każdy miesiąc.
Były to ryby, potrawy z ziaren zbóż, maku, jabłek, suszonych owoców, miodu, orzechów, grochu, fasoli, grzybów, warzyw. Najpopularniejsze potrawy wigilijne kiedyś to: zupa migdałowa , szczupak z szafranem, groch z kapustą, karp na szaro, kluski z makiem i miodem i kutia  z kaszy pszennej, miodu i maku oraz kompot z suszonych owoców.
Opłatek był symbolem zgody, chleb – dobrobytu i nowego życia, zboża -źródło życiodajnej mocy, ryba – chrztu, zmartwychwstaniu oraz nieśmiertelności, groch – chronił przed chorobami, jabłko przed bólem gardła, a orzech bólem zębów.
Gdzieniegdzie wierzono, że aby nie zaznać głodu w przyszłości, nie można zjadać potraw wigilijnych do końca. Resztki potraw zbierano i zanoszono zwierzętom.

Pasterka – msza odprawiana w kościele rzymsko – katolickim o północy, do liturgii wprowadzona w drugiej połowie V w. W -od XV w.
W Jerozolimie patriarcha udawał się w procesji do Betlejem i w Grocie Narodzenia odprawiał w nocy Mszę św.
Po powrocie odprawiano drugą mszę w godzinach rannych i trzecią po południu.
W Rzymie  – od 604 roku odprawiano nocą pasterkę przy żłóbku, a potem dwie kolejne msze.
Dawniej wybierający się na pasterkę pieszo, konno i saniami chcieli jak najszybciej dotrzeć do kościoła, ponieważ pierwsi mieli uzyskać powodzenie we wszystkich pracach gospodarskich i obfite plony..

Szopka – zwyczaj ich budowania pochodzi z Włoch. W XVI i XVII w. szopki były tradycyjnymi świątecznymi dekoracjami. Figurkę Jezusa umieszczano dopiero o północy w Wigilię Bożego Narodzenia

We wszystkich państwach dzieci dostają prezenty w okolicy świąt Bożego Narodzenia. Najczęściej przynosi je święty Mikołaj, mieszkający na biegunie, poruszający się saniami ciągniętymi przez latające renifery.
Prawdziwy święty Mikołaj był biskupem miasta Mira w dzisiejszej Turcji, żył w początkach IV w. Odziedziczone bogactwa rozdał biednym. Słynął ze swojej dobroci i chęci niesienia pomocy. Legenda mówi o tym, że Mikołaj chciał pomóc trzem dziewczętom z biednego domu, które nie mogły wyjść za mąż. Chcąc być anonimowym, wrzucił sakiewkę ze złotymi monetami przez okno. Następnej nocy tak samo samo. Trzeciej, gdy okna były zamknięte, wrzucił ją przez komin. Wpadła ona do suszących się pończochach. Stąd też przeświadczenie, że św. Mikołaj wchodzi przez komin oraz wieszanie skarpet na kominku.

 

(red.)

Źródło:http://pl.shvoong.com