pon. Wrz 23rd, 2019

Telewizyjno – Filmowa Agencja Promocyjna

Kalendarium: 15 marca – Światowy Dzień Konsumenta

3 min read

Światowy Dzień Konsumenta, znany też jako Światowy Dzień Praw Konsumenta, World Consumer Rights Day, WCRD – międzynarodowe święto obchodzone corocznie 15 marca.

Po raz pierwszy obchody odbyły się w 1983 roku, w rocznicę przemówienia prezydenta Johna Kennedy’ego, wygłoszonego w roku 1962 w Kongresie Stanów Zjednoczonych. Dotyczyło ono projektu ustawy o ochronie praw konsumenta.

Wówczas prezydentUSAsformułował cztery podstawowe prawa konsumentów:

  • do informacji,
  • do wyboru,
  • do bezpieczeństwa,
  • do reprezentacji.

Z jego ust padło też znane stwierdzenie: „Konsumenci to my wszyscy„.

W Polsce Światowy Dzień Konsumenta obchodzony jest oficjalnie od roku 2000. Do obchodów włącza się Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i organizacje pozarządowe.

Prawo konsumenckie, w Polsce, to stosunkowo młoda dziedzina, która jest efektem głównie implementacji prawa europejskiego do polskiego systemu prawnego.

Głównym celem regulacji jest ochrona konsumentów. Dotyczy to nie tylko codziennego obrotu prawnego, lecz również takich sfer życia, jak aktywność w Internecie, usługi telekomunikacyjne, turystyka.

Prawo konsumenckie to także podwyższony poziom ochrony prawnej przed szkodami, jakie mogą wiązać się z eksploatacją produktów niebezpiecznych. Ochrona konsumentów jest jednym z obowiązków państwa, co zostało wyraźnie wskazane w art. 76 Konstytucji RP. Realizacją tego obowiązku zajmuje się wiele instytucji państwowych, na czele z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Polski system prawa, na wzór systemu europejskiego, przyjmuje szeroki zakres ochrony konsumentów. Od regulacji kwestii reklamacji (ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej), przez zawieranie umów w internecie, na pokazach, przez akwizytorów (ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów), usługi turystyczne (ustawa o usługach turystycznych), telekomunikację (prawo telekomunikacyjne), po usługi finansowe (ustawa o kredycie konsumenckim).

Jednym z istotniejszych instrumentów ochrony, jest jednak zakaz stosowania niedozwolonych klauzul umownych. Są to takie klauzule, które nie zostały uzgodnione z konsumentem indywidualnie, a kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Z mocy prawa takie postanowienia nie wiążą konsumenta. Rejestr takich klauzul jest prowadzony przez UOKiK.

Tak jak w przypadku klauzul niedozwolonych, jak również części ustaw (m.in. sprzedaż konsumencka, ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów, kredyt konsumencki), skorzystanie z uprawnień wymaga posiadania statusu konsumenta.

Kim jest konsument?

Zgodnie z art. 22(1) Kodeksu cywilnego – za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Jak zatem wynika – konsumentem mogą być tylko osoby fizyczne.

WAŻNE: Status konsumenta może w znaczący sposób wpływać na naszą sytuację prawną. Zawarcie umowy na odległość (określona w ustawie o ochronie niektórych praw konsumenta), wiąże się z określonymi uprawnieniami. Jednym z podstawowych jest prawo do odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od otrzymania towaru (np. zakupy w sklepie internetowym), czy od czasu zawarcia umowy (e-usługi). Takie uprawnienia będą jednak przysługiwały wyłącznie konsumentowi i tylko wtedy, gdy drugą stroną transakcji jest przedsiębiorca.

Kupujemy, kupujemy, kupujemy. Często bez umiaru. Gdzie? – Wszędzie! W tradycyjnych sklepach i butikach, na placach targowych, w internecie. Płacimy podaną sumę za towar lub licytujemy wartość danego przedmiotu. W wielu sytuacjach nie wiemy, jakie przysługują nam prawa. Są osoby, które potrafią raz dwa odzyskać pieniądze za buty nieprzemakalne, które po pierwszym spotkaniu z deszczem się rozkleiły. Można? Można… Więcej jest jednak takich, którzy nie odezwą się ani słowem, narzekając jedynie na kolejne pieniądze… wyrzucone w błoto!

Konsumentami jesteśmy wszyscy, dobrze więc znać swoje podstawowe prawa. Stronę internetową Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów warto odwiedzać, kiedy mamy wątpliwości, czy nie padliśmy ofiarą nieuczciwych sprzedawców. Wtedy, gdy sklep nie chce uznać naszej reklamacji, czy gwarancji. Kiedy nie jesteśmy zadowoleni z wycieczki, za którą zapłaciliśmy. Także wtedy, gdy mamy jakieś pytania odnośnie bycia świadomym konsumentem.

Na stronie znajdziemy adresy rzeczników konsumentów (jest ich obecnie ok. 370 w całej Polsce) oraz wiele ciekawych artykułów, m.in. wskazówki, „Jak bezpiecznie kupować w sieci?” (www.uokik.gov.pl)

Pamiętajmy, że jako konsumenci, mamy swoje prawa. I nie bójmy się ich egzekwować!

 

Agnieszka Krizel