21 października 2020

KRÓTKIE PODSUMOWANIE. ROK 2012, ROKIEM JANUSZA KORCZAKA

4 min read

W myśl trzech korczakowskich elementów:

opieka nad dzieckiem,

wychowanie do samodzielności,

prawa dziecka.

 

Na początku grudnia przez trzy dni, z inicjatywy Rzecznika Praw Dziecka, odbywał się Międzynarodowy Kongres Praw Dziecka, który podsumował Rok Janusza Korczaka. Kongres miał pokazać uniwersalność i aktualność idei korczakowskich, a ogłoszona w trakcie Deklaracja Warszawska, wzywa dorosłych do zapewnienia każdemu dziecku życia bez przemocy.

Symboliczny dokument przypominający o godności i podmiotowości dziecka. Deklaracja wzywa dorosłych do podejmowania działań na rzecz zapewnienia każdemu dziecku szczęśliwego życia w świecie bez przemocy, dyskryminacji, zaniedbywania i innego złego traktowania.

Pierwszymi sygnatariuszami Deklaracji zostali: prezydent Bronisław Komorowski wraz z małżonką Anną Komorowską, marszałek Sejmu Ewa Kopacz, minister spraw wewnętrznych Jacek Cichocki, minister pracy i polityki społecznej Władysław Kosiniak-Kamysz.

Jak poinformował Michalak, do Deklaracji przystąpić może każdy – można ją podpisywać w internecie, na stronie http://deklaracjawarszawska.pl/

 

W ostatnim dniu kongresu w Senacie otwarto wystawę prac dzieci nadesłanych na konkurs, zorganizowany w ramach Roku Korczaka. Zorganizowano także Dziecięcy Sąd Korczakowski, w wykonaniu uczniów ze szkół warszawskich. Równolegle inscenizacja dziecięcego sądu – w języku angielskim – odbywała się w dawnym Domu Sierot założonym przez Korczaka (obecnie przy ul. Jaktorowskiej), gdzie od rana trwało Międzynarodowe Spotkanie Korczakowców – badaczy spuścizny Korczaka z całego świata.

Anna Komorowska, która jest przewodniczącą Komitetu Honorowego obchodów Roku Janusza Korczaka, mówiła, że ma nadzieję, iż po zakończeniu tego roku idea Korczaka będzie głoszona „coraz głośniej, coraz wyraźniej i coraz bardziej będzie wprowadzana w życie”.

 

JANUSZ KORCZAK

 

Biografia społeczna i zawodowa Janusza Korczaka wpisuje się w klimat i idee przełomu XIX i XX wieku, którymi żyły elity arystokracji, inteligencji i społecznicy dawnej Warszawy.  Ruch oświatowy okresu międzywojennego wciągnie także Janusza Korczaka. Praca społeczna stanie się przesłaniem jego życia. Swoją uwagę skupi przede wszystkim na dziecku.

W 1905 roku uzyskuje dyplom lekarza, pracuje jako pediatra w szpitalu im. Bersonów i Baumanów. Jest już rozpoznawalnym pisarzem i publicystą. Ma za sobą debiut książkowy (Dzieci ulicy). Publikuje w tygodniku „Głos”, redagowanym przez znanego pedagoga Jana Władysława Dawida.

 

Korczak jest lekarzem pediatrą, śledzi ruch higienistyczny, angażuje się w działalność Warszawskiego Towarzystwa Kolonii Letnich i Towarzystwa Higienicznego.

7 października 1912 roku Janusz Korczak zostaje dyrektorem Domu Sierot przy ulicy Krochmalnej 92 w Warszawie – placówki opiekuńczej dla dzieci żydowskich, powstałej staraniem Towarzystwa „Pomoc dla Sierot”. Jest to od początku Dom wyrastający ponad standardy opieki nad dzieckiem w tamtych czasach. Nowy, nowoczesny ośrodek posiadał zaprojektowane specjalnie dla ponad 100 dzieci: sypialnie, jadalnię, ale także specjalne pomieszczenia do nauki szkolnej, miejsce na warsztaty.

 

Bogata publicystyka społeczno–polityczna, odsłaniająca biedę, nierówności i podziały społeczne, wprowadza Korczaka w krąg warszawskiej, postępowej inteligencji tworzącej środowisko oświatowe. Korczak znajdzie się wśród członków Komisji Pedagogicznej Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, będzie także w grupie inicjującej Kongres Dziecka. Narastający antysemityzm, ksenofobia, podziały polityczne aktywizujące skrajne grupy coraz bardziej stygmatyzują i dzielą polsko–żydowską społeczność przedwojennej Warszawy.

 

Życie w getcie

 

Już od pierwszych dni II wojny światowej Dom Sierot Janusza Korczaka znalazł się w polu bombardowań. Uszkodzony został budynek sierocińca, miała miejsce akcja ratownicza, rozpoczęto tworzenie planu pomocy, ochrony i zapewnienia przetrwania dla ponad 150 wychowanków. Korczak usilnie zabiega o pomoc, dary, wsparcie dla dzieci. Próbuje ochronić dzieci, zaspokoić ich podstawowe potrzeby, możliwe w tych warunkach. Walczy o żywość, leczy, uczy, opowiada bajki.

 

Coraz bardziej tragiczne warunki życia w getcie dotykają przede wszystkim dzieci, które giną z głodu i wycieńczenia. Korczak walczy o ich ostatnie prawo – prawo do godnej śmierci. Przyjmuje posadę wychowawcy w Internacie dla Sierot przy ul. Dzielnej, który określa jako „dziecięcą umieralnię”.

Pisze Pamiętnik z getta– dzieło szczególne w biografii Korczaka. Pamiętnik nie tyle dokumentuje życie w getcie, co raczej jest biograficzną refleksją nad upodleniem świata i nędzą ludzkiej kondycji. Wyraża jednak wiarę w najgłębsze wartości człowieka.

 

6 sierpnia 1942 roku Janusz Korczak z wychowankami rusza w ostatnią drogę ku śmierci. Ginie razem z dziećmi w obozie zagłady w Treblince.

 

 

W ferworze przyziemnych, codziennych spraw, warto na chwilę przystanąć i zastanowić się nad sensem. Naszym, bliskich. Sensem życia, bo życie Korczaka i jego śmierć ma wymiar symboliczny, głębszy.

Może zaczniemy w końcu słuchać swoje dzieci, bo Korczak miał rację, że dzieci to przede wszystkim ludzie, a naszym zadaniem jest pokazać im właściwe drogi, jako ci bardziej doświadczeni.

 

Agnieszka Krizel

 

 

 

Please follow and like us:
Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial
RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook