27 października 2020

Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej

6 min read

Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej został proklamowany przez Organizację Narodów Zjednoczonych, w celu podnoszenia świadomości ekologicznej społeczeństw. Wcześniej dzień ten obchodzony był 29 grudnia, ale w 2000 r. zmieniono datę na dzień 22 maja, czyli datę wejścia w życie Konwencji o różnorodności biologicznej – umowy międzynarodowej określającej zasady ochrony, pomnażania oraz korzystania z zasobów różnorodności biologicznej.

Różnorodność biologiczna ma wielkie znaczenie dla zrównoważonego rozwoju. Wpływa na poziom życia ludzi, na ilość i jakość pożywienia, dostarcza ludziom środków używanych w medycynie tradycyjnej i do produkcji leków współczesnych. Bogactwo różnorodności biologicznej odznacza się nieokreśloną liczbą różnych elementów na poszczególnych poziomach organizacji przyrody oraz częstością ich występowania.Bogactwo różnych gatunków roślin i zwierząt, występujących na Ziemi, zróżnicowanie genów zawartych w pulach genowych poszczególnych gatunków i w końcu bogactwo siedlisk, które warunkują bogactwo ekosystemów.
RÓŻNORODNOŚĆ GATUNKOWA:
To przede wszystkim ochrona ekosystemów i naturalnych siedlisk gatunków, ochrona ex situ to ochrona gatunków poza ich naturalnym środowiskiem, np. w ogrodach zoologicznych i botanicznych. Ma ona na celu zachowanie wymierających gatunków, które żyją tylko w ogrodach zoologicznych i botanicznych, poza swoimi naturalnymi siedliskami, oraz zachowanie ich materiału genetycznego, a także ich reintrodukcję.
Reintrodukcja to ponowne wprowadzenie organizmów danego gatunku zwierząt na tereny zajmowane przez nie w przeszłości, na których z różnych przyczyn wyginęły. W Polsce do najbardziej znanych należy reintrodukcja bobra na obszarze niżu polskiego i Karpat oraz żubra w różnych regionach kraju.
Zmniejszanie liczebności organizmów, a w konsekwencji ich wymieranie spowodowane jest przede wszystkim niszczeniem i przekształcaniem środowiska przez człowieka, zanieczyszczenia wód oraz spuszczanie do zbiorników wodnych podgrzanych wód przemysłowych, to też wpływa negatywnie na rozmnażanie się gatunków zwierząt oraz zmienia warunki życia występujących tam organizmów i może prowadzić do ich śmierci! Budowa autostrad i dróg szybkiego ruchu bez uwzględnienia tras wędrówek zwierząt, zmechanizowanie prac leśnych i polowych. Wiele gatunków traci swoje siedliska, bo człowiek wycina lasy i zmienia je na pola uprawne, zajmuje tereny pod budownictwo oraz szlaki komunikacyjne, wypalanie wyschniętych traw przyczynia się do śmierci wielu gatunków roślin i zwierząt żyjących w glebie, zbieranie roślin w celach dekoracyjnych, przemysłowych i handlowych.

RÓŻNORODNOSC GENETYCZNA:
Zmienność genetyczna w obrębie gatunku umożliwia jego przystosowanie do zmieniających się warunków środowiska. Zapewnia trwanie gatunku mimo zmian środowiska. Zmienność tę można badać pomiędzy osobnikami w populacji, miedzy populacjami w obrębie gatunku oraz między gatunkami. Ochrona różnorodności genetycznej, czyli zmienności puli genowej, zwiększa szanse przetrwania gatunku. Na pule genową populacji wywierają wpływ mutacje, dobór naturalny i dryf genetyczny. Szczególne znaczenie mają imigranci dostarczający populacji nowe genotypy.
Dla ochrony różnorodności genetycznej utworzono tzw. banki genów. To instytucje, których zadaniem jest przechowywanie nasion, tkanek lub żywych kolekcji różnych odmian roślin.

Zasoby genowe gromadzi się już od wielu lat, a szczególnie intensywnie w ostatnim 40leciu. Najwięcej uwagi poświęcono roślinom uprawnym.

Polska ma również duże osiągnięcia w ochronie zasobów genowych drzew leśnych. Powstał nowy obiekt – Leśny Bank Genów w Kostrzycy koło Jeleniej Góry, gdzie są gromadzone nasiona drzew i krzewów leśnych z terenu całego kraju. Takie nasiona pozwalają prowadzić nasadzenia w wypadku zniszczenia drzewostanu spowodowanego przez szkodniki, pożary lub zanieczyszczenia powietrza.

Materiał genetyczny dziko występujących gatunków organizmów wykorzystuje się do rozmnażania gatunków, do odtwarzania gatunków zagrożonych wyginięciem oraz do doskonalenia gatunków roślin uprawnych.

RÓŻNORODNOŚĆ EKOSYSTEMÓW

Ochronę różnorodności ekosystemów można rozumieć jako ochronę wewnętrznego zróżnicowania krajobrazu, w którego skład wchodzą różne typy ekosystemów. Zwykle zachowanie dużej różnorodności gatunkowej i siedliskowej warunkuje stabilność ekosystemu. Duże zróżnicowanie gatunkowe ekosystemu zwiększa liczbę powiązań i współzależności między poszczególnymi gatunkami (drapieżnictwo, pasożytnictwo itd,). Daje to możliwość stanu stabilnego. Również obieg materii i przepływ energii w ekosystemie są zależne od bogactwa gatunków, które tworzą siec pokarmową. Problem pojawia się wtedy, gdy liczebność jakiejś populacji zaczyna gwałtownie spadać, a innej nadmiernie wzrastać.

Polska ma stosunkowo dużą różnorodność biologiczną. Uwarunkowane jest to położeniem geograficznym, niewielką chemizacją rolnictwa i leśnictwa.

 

W tym roku, Dzień ten obchodzony jest pod hasłem “Woda i bioróżnorodność”. Zwraca uwagę na zasadnicze znaczenie wody dla zrównoważonego rozwoju i dla ochrony zasobów różnorodności biologicznej Ziemi. Jednocześnie ochrona bioróżnorodności jest kluczem do rozwiązania wielu występujących obecnie na świecie problemów z dostępem do czystej, zdrowej wody. Tegoroczne obchody Dnia powiązane są z ogłoszonym przez ONZ “Rokiem współpracy w dziedzinie wody”, a także z trwającą właśnie “Dekadą NZ Różnorodności Biologicznej 2011-2020”.

 

Czysta woda, to życie i zdrowie.

 

Czy zdajemy sobie sprawę z tego, jak bardzo potrzebna w naszym życiu jest woda? Jak często odkręcamy kran i zastanawiamy się, ile wody marnujemy podczas codziennych czynności?

A przecież są takie kraje gdzie dostęp do wody i jej jakość dyktuje przebieg każdego dnia. Nie rzadko, szklanka czystej wody może być na wagę życia.

 

W Afryce, kiedy rodzice nie mają czym napoić swoje dziecko pozostaje im tylko jedno wyjście: muszą znaleźć wodę. Od tego, czy będzie ona czysta, czy brudna zależy, czy ich dziecko przeżyje.

 

Czysta woda to przede wszystkim życie i zdrowie. Co roku z braku dostępu do filtrowanej wody umiera 2 miliony ludzi. Życie i zdrowie tracą przede wszystkim dzieci. Organizmy najmłodszych nie mają wystarczająco dużo siły, aby bronić się przed zarazkami i chorobami znajdującymi się w brudnej wodzie.

 

Gdyby udało im się zapewnić dostęp do czystej, przefiltrowanej wody, liczba chorych dzieci w szpitalach, w krajach rozwijających się, zmniejszyłaby się o połowę.

 

Wydaje się, że problem czystości wody dotyczy przede wszystkim Afryki. Takie postrzeganie sprawy jest krótkowzroczne i powierzchowne. Świat, w którym żyjemy już dawno przestał być od siebie niezależny. Dziś jest siatką wzajemnych powiązań. Żyjemy w globalnej wiosce, w której poszczególne państwowa i ich społeczeństwa są ze sobą powiązane. Problemy społeczne i ekologiczne zyskują wymiar globalny.

Brak dostępu do czystej wody pitnej może dotknąć każdego mieszkańca Ziemi. Także w Europie, czy Ameryce nie powinniśmy lekceważyć tego zagrożenia.

Dostęp do wody pitnej jest nieodzownym warunkiem prawidłowego rozwoju społeczeństw. Chcąc skutecznie walczyć z chorobami, głodem, biedą, brakiem wykształcenia, nierównościami społecznymi, musimy zapewnić wszystkim dzieciom dostęp do czystej wody.

Różnorodność biologiczna ma olbrzymie znaczenie dla ludzkości. Przyroda charakteryzuje się bogactwem i różnorodnością gatunkową, które powstawały przez setki milionów lat i koniecznie trzeba je zachować dla przyszłych pokoleń.
Jej piękno dostarcza człowiekowi niezapomnianych, bezcennych wrażeń estetycznych. Pozwala odpoczywać oraz regenerować siły, zarówno fizyczne, jak i psychiczne oraz utrwalać to wszystko na malowidłach, fotografiach, rzeźbie, czy w wierszach ulubionych poetów.

To szlachectwo, które powinniśmy szanować i uczyć tego szacunku młodsze pokolenia.

 

Agnieszka Krizel

Please follow and like us:
Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial
RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook