Adaptacje lektur są wypaczeniem Narodowego Czytania! Czy Tuchola uniknie skandalu?

Pozwoliliśmy sobie dzisiaj wykonać telefon do Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tucholi, by zadać dwa proste pytania, nie ukrywajmy tego, odpowiedzi,przynajmniej w jednym przypadku, są zaskakujące.

W tym roku postanowiono sięgnąć do dział Stefana Żeromskiego i wybrano… „Przedwiośnie”. Nasze pytanie brzmiało krótko i zwięźle, czy czytający skorzystają z książki, czy też z jej adaptacji. Po chwili zastanowienia usłyszeliśmy: z… adaptacji. To zwyczajny skandal!

Na przekór temu, co wypełzło spod pióra piszącego podobne bzdury w witrynie Kancelarii Prezydenta o tym, że adaptacje lektur są zwyczajem Narodowego Czytania, mówimy… to wypaczenie oryginału dzieła! Niestety, to zdarzało się już wcześniej w odniesieniu do innych dzieł. Tak się właśnie dzieje, kiedy kulturę i historię modyfikuje się do celów partyjnych.

Czytamy oryginał i tylko oryginał, a nie upartyjnioną adaptację, której dotychczas dokonali:

  • W„Potopie” Henryka Sienkiewicza (2014) – autor: Bronisław Maj,
  • W„Lalce” Bolesława Prusa (2015) – autor: Bronisław Maj,
  • W„Quo vadis” Henryka Sienkiewicza (2016) – autor: Tomasz Burek
  • W „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego (2018) – autor: Andrzej Dobosz.

Pomimo tej oczywistości w witrynie prezydenckiej czytamy:

Od początku trwania akcji Narodowe Czytanie, zgodnie z dotychczasową praktyką i specyfiką realizacji tego przedsięwzięcia, w przypadku dłuższych utworów powieściowych Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zamawia u wybitnych znawców literatury adaptację lektury.

Adaptacja powstaje przede wszystkim na potrzeby warszawskiej odsłony akcji w Ogrodzie Saskim, a także z myślą o jej wykorzystaniu przez organizatorów z całej Polski i zagranicy, w celu umożliwienia przeprowadzenia Narodowego Czytania w ciągu jednego dnia. Od indywidualnej decyzji organizatorów zależy, jaka forma realizacji Narodowego Czytania zostanie przez nich ostatecznie wybrana.

Podczas trwania akcji tekst adaptacji ma zawsze charakter towarzyszący oraz pomocniczy i w żadnym wypadku nie jest przedmiotem Narodowego Czytania jako utwór wskazany do obligatoryjnej lektury podczas przebiegu akcji. Lekturą na Narodowe Czytanie 2018 są: „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego oraz Antologia Niepodległości.

Po tej lekturze zwyczajnie opadają ręce i wszystkie inne, dodatkowe, mniej lub bardziej potrzebne części ciała. Zadajmy sobie proste pytanie, czy wybitny pisarz napisał dzieło – książkę, znaną, uznaną i docenioną zarówno w  kraju i na świecie, czy…JEJ ADAPTACJĘ?

Czytający dzieło w Tucholi…, niech Was RĘKA BOSKA strzeże OD JAKICHŚ ADAPTACJI NA ZLECENIE, te wrzućcie tam, gdzie ich miejsce – do kosza, oczekujemy w Waszych dłoniach dzieła mistrza I POPRAWNEGO CZYTANIA!

***

Stefan Żeromski (1864-1925) – prozaik, dramaturg, publicysta i działacz społeczny, jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy przełomu XIX i XX wieku. Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej, był uczniem gimnazjum w Kielcach, działał w tajnych kołach młodzieżowych, pracował m.in. jako guwerner w Nałęczowie i bibliotekarz w Polskim Muzeum Narodowym w Rapperswilu. Od 1919 roku przebywał w Warszawie (pod koniec życia zamieszkał na Zamku Królewskim). W swoich utworach często piętnował niesprawiedliwość społeczną, opowiadając się za potrzebą walki z krzywdą i cierpieniem. Wiele miejsca poświęcił tematyce niepodległościowej, nawiązując dialog z tradycją polskiej literatury patriotycznej. Był również inicjatorem powstania Polskiej Akademii Literatury, a także współtwórcą (1920) i pierwszym prezesem Związku Zawodowego Literatów Polskich, w roku 1924 założył polski oddział Pen Clubu.

Przedwiośnie, to ostatnia powieść Stefana Żeromskiego, która została opublikowana w 1924 roku. Pisarz dokonał w niej bilansu pierwszych lat niepodległości Polski, zwracając uwagę na entuzjazm, chęć odbudowy państwa, ale także na błędy i zaniechania. Książka stanowiła zachętę do wspólnej debaty nad kształtem II Rzeczypospolitej. Do tej pory ukazało się ok. 120 polskich i ponad 10 zagranicznych wydań Przedwiośnia. Doczekało się też dwóch ekranizacji (1929, 2001).

Narodowe Czytanie w Tucholi odbędzie się w MBP 8 września 2018 r. o godz. 900.


Mariusz R.Fryckowski

Źródło: Kancelaria Prezydenta RP.