Borowiackie akcenty w nowej książce Mirosławy Kruszewskiej! – Michał Folega

Z największą przyjemnością prezentuję wyjątkową pozycję na rynku księgarskim. Bardzo brakowało pracy o tej tematyce, ale wreszcie jest, a autorka książki dokonała niemożliwego. Zachęcam do uzupełnienia swoich biblioteczek, choć ten wolumin powinien trafić do działu: „NAJCENNIEJSZE” – Mariusz R.Fryckowski.

„Polacy w Ameryce” – tak swoją nową książkę zatytułowała jedna z najaktywniejszych i najwybitniejszych, obok Edwarda Duszy,51WTiyTXwsL._SX331_BO1,204,203,200_ pisarek współczesnej polskiej emigracji w USA – Mirosława Kruszewska. Książka stanowi trzeci po ponad stu latach zbiór życiorysów polskich emigrantów, którzy wpisali się w historię Ameryki.

Historia polskiej emigracji w Ameryce Północnej rozpoczęła się ponad 400 lat temu. Trudno wyobrazić sobie, jak trudne musiały być początki naszych rodaków na obcym kontynencie. Polacy stopniowo „wrastali” w środowisko, w którym przyszło im żyć budując nie tylko koleje swego życia, ale także dzieje Ameryki. Wielu z nich to ludzie wielkich pasji i poświęcenia, a ich osiągnięcia są imponujące. Służyli jako zawodowi oficerowie, walcząc o amerykańską wolność. Inni uprawiali ziemię, wielu znalazło pracę w kopalniach węgla w Pensylwanii i przemyśle ciężkim w Chicago, Pittsburghu, Detroit, Buffalo etc. Jeszcze inni oddali się służbie Bogu i Kościołowi. Archiwa amerykańskie przechowują liczne dokumenty życia polskiej emigracji i jej wpływu na rozwój kulturalny, społeczny i gospodarczy tego kontynentu. Mało kto jednak odważył się do nich sięgnąć i stworzyć kompendium losów naszych rodaków za oceanem.

Przed Mirosławą Kruszewską zrobiło to tylko dwóch autorów: ks. Wacław Kruszka (w dziele „Historya Polska w Ameryce – początek, wzrost i rozwój dziejowy osad polskich w Północnej Ameryce”) oraz Mieczysław Haiman („Z przeszłości polskiej w Ameryce: szkice historyczne”, Buffalo 1927). Jak pisze autorka: Warto przypomnieć tych, którym kontynent amerykański, a przede wszystkim Stany Zjednoczone Ameryki Północnej, zawdzięczają swoje narodziny, istnienie, dobrobyt, rozmach cywilizacyjny oraz obecną potęgę. Należy wspomnieć o unikatowym charakterze książki, bowiem nikt współcześnie nie odważył się stworzyć monografii przedstawiającej barwne koleje życia naszych rodaków, wskazując jednocześnie na ich cechy i poddając je analizie.

Mirosława Kruszewska postanowiła ponownie sięgnąć do archiwów i przedstawić na nowo losy Polaków tworzących historię Ameryki. W swoim zbiorze nie waha się przedstawić czasem kontrowersyjnych i niewybielających faktów z ich życiorysu. Autorkę cechuje odwaga, rzetelność i piękność słowa. Dzięki temu publikacja zyskuje prawdziwy walor poznawczy. Choć Mirosława Kruszewska zaznacza we wstępie, iż „Polacy w Ameryce” nie są pracą naukową, to jednak bezapelacyjnie nie można odebrać książce tego waloru. Zaletą publikacji jest to, że trafia ona zarówno do literatów czy badaczy, jak i przeciętnych obywateli, którzy o historii emigracji wiedzą niewiele. Autorka przedstawia losy zarówno zupełnie zapomnianych (Szymon Weiss, Włodzimierz Krzyżanowski, Stefan Nesterowicz, Jan Sadowski etc.), jak i szanownych przez Amerykę (Tadeusz Kościuszko, Kazimierz Pułaski) polskich emigrantów. Ukazuje życiorys jednego z najbardziej kontrowersyjnych emigrantów, tworzącego własny rząd i instytucje Państwowe na uchodźstwie – Juliusza Nowina-Sokolnickiego, nazywając go „nikczemnikiem stulecia”.

Co ciekawe książka zawiera także życiorysy osób związanych z Borami Tucholskimi – Stanisława Supłatowicza (Sath-Oka), czy Aleksandra Janta-Połczyńskiego.

W grudniu 2015 roku publikacja Mirosławy Kruszewskiej otrzymała coroczną Nagrodę Literacką za rok 2015, ufundowaną przez Gwiazdę Polarną, Towarzystwo Krzewienia Nadziei oraz Koło Dziennikarzy Polskich w USA. W uzasadnieniu werdyktu, które zapadło jednogłośnie, jury wskazało, że jest to jedna z tych publikacji, które wnoszą istotny wkład do historii polskiej emigracji w USA. Książkę okrzyknięto bestsellerem.

Autorka zapowiedziała już prace nad kolejnym tomem losów polskiej emigracji, w której przedstawiony zostanie m.in. życiorys pochodzącego z Raciąża Antoniego Schreibera, działacza polonijnego oraz jednego z najwybitniejszych przemysłowców polskich w Ameryce.

Mirosław Kruszewska – ur. w 1950 roku w  Gdańsku, jest absolwentka filologii polskiej Uniwerystetu Gdańskiego. Zajmuje się krytyką literacką, felietonistyką, reportażem, publicystyką interwencyjną, poetka. Debiutowała audycja poetycką na antenie Polskiego Radia Gdańsk w 1977 roku. Pracowała następnie w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej i Muzeum Narodowym w Gdańsku. Współpracowała z tygodnikiem „Czas” oraz „Dziennikiem Bałtyckim”. W 1978 roku wydała zapomniany poemat Stanisława Przybyszewskiego „Nad morzem”, opatrując go słowem wstępnym.

We wrześniu 1981 roku wyjechała na emigrację do USA, gdzie skończyła studia doktoranckie w Chicago. Po opuszczeniu Polski publikowała w londyńskim „Dzienniku polskim” oraz w amerykańskich czasopismach „ Nowy Dziennik”, „ Głos Polski”, „Gwiazda Polarna”, czy „Dziennik Chiagowski”.

Od samego początku jej publikacje poświęcone były początkom osadnictwa polskiego w Ameryce, stając się pierwsza próbą spopularyzowania badań nad historią wychodźstwa polskiego w USA. W 2011 roku została uhonorowana przez Weteranów Armii Polskiej w Ameryce prestiżowym odznaczeniem – Medalem Ignacego J. Paderewskiego – za publicystykę w służbie narodu. Jest członkiem londyńskiego Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Obecnie współpracuje z „Gwiazdą Polarną”, „Kurierem Chicago” i z kanadyjską „Gazetą” wychodzącą w Toronto. Na stałe mieszka w Seattle, stan Waszyngton.

___________________

Zebrał: Michał Folega

Mirosława Kruszewska, Polacy w Ameryce, Point Publications Inc. Stevens Point, Wisconsin 2015, 500 stron, kolorowe fotografie, 46 rozdziałów. Dostępna pod adresem: http://www.amazon.com/Polacy-w-Ameryce-Polish-Edition/dp/0983728380