NA PRZEDWIOŚNIU… – TUCHOLSKA OFICYNA KULTURALNA I SPOŁECZNA / TOKiS – PRESS

NA PRZEDWIOŚNIU…

Okres przedwiośnia, w odróżnieniu od przedzimia, charakteryzuje się wieloma intensywnymi przemianami w przyrodzie. Z powodu trwale utrzymujących się dodatnich temperatur powietrza następuje topnienie pokrywy śnieżnej i lodu. Następuje to od góry, przy zamarzniętym gruncie, a także zamarzniętych niektórych zbiornikach i ciekach wodnych. Woda z roztopów spływa głównie do cieków i zbiorników wodnych, a tylko w małym stopniu zwiększa wilgotność pól uprawnych. Jest za to przyczyną wylewów i powodzi wiosennych (nadmiar wody i zatory lodowe). Okres przedwiośnia jest okresem wschodów pierwszych roślin zielonych oraz budzenia się soków w roślinach wieloletnich.

Dla roślin rocznych i dwuletnich niebezpieczne są wtedy przymrozki – gdy za dnia jest ciepło, a w nocy przychodzi z powrotem zamrożenie powierzchni ziemi. Jest to również okres niebezpieczny dla roślin o zdrewniałych pniach, gdyż z powodu różnicy temperatur, zaczynają przedwcześnie krążyć soki w ich częściach nadziemnych, przy ciągle jeszcze zamarzniętej części podziemnej (stąd bielenie drzew owocowych w sadach, w celu ochrony przez nagrzewającym je ostrym wiosennym słońcem, a co za tym idzie w celu spowolnienia budzenia się tych roślin do życia).

Przedwiośnie charakteryzuje się dość dużymi zmianami temperatur pomiędzy dniem i nocą w przypowierzchniowej części ziemi, oraz w powietrzu, gdyż dzień jest już długi, słońce stoi wysoko na niebie i mocno grzeje, występuje mało dni z dużym zachmurzeniem, a powierzchnia gruntu jest odsłonięta zarówno poprzez brak okrywy roślin zielonych, jak i brak liści krzewów i drzew.

Dla przedwiośnia charakterystyczna jest również intensywna zmienność pogodowa (np. jednocześnie pada deszcz i świeci słońce), czego przejawem są porzekadła ludowe: w marcu jak w garncu i kwiecień plecień, bo przeplata trochę zimy, trochę lata.

Przedwiośnie w Polsce północnej przychodzi z początkiem marca. Oczywiście nie ma tutaj ścisłych reguł. Zdarzają się lata, że już w połowie lutego zakwitają przebiśniegi oraz niektóre odmiany wrzośców. Bywa też tak, że na początku kwietnia trudno znaleźć pierwsze symptomy zbliżającej się ciepłej pory roku. Najczęściej jednak to marzec, obdarza nas pierwszymi kwiatami.

 

Rośliny zielne, kwitnące w interesującej nas porze roku, mają niewielkie kwiaty lub kwiatostany. Z roślin drzewiastych kwitną wrzośce (małe rośliny, występujące w naszych ogrodach, dzikie egzemplarze niektórych gatunków występują również w naszych lasach i na wilgotnych wrzosowiskach), leszczyna (roślina wiatropylna, ale w ciepłe dni pszczoły potrafią przynieść z jej męskich kwiatostanów, duże ilości pyłku) oraz wierzby.

 

SYMPTOMY WIOSNY.

Sasanki – to kwiaty, które występują tylko wiosną- od początku marca, a więc pojawiają się jeszcze przed jej faktycznym rozpoczęciem i mogą kwitnąć właściwie do maja.

Leszczyna. Jest to roślina, która zakwita najwcześniej w lasach. Kwitnie niezwykle wdzięcznie, ponieważ na leszczynie pojawiają się bazie i drobne pączki z czerwonymi nitkami, które są tak zwanymi leszczynowymi kwiatkami.

Przylaszczki – to kwiaty rosnące w lasach i budzące się do życia wraz z nadchodzącą wiosną.

Przebiśnieg.

Pełna nazwa śnieżyczka przebiśnieg – traktowana jest jako pierwszy zwiastun ciepłej pory roku. Kwiaty te mają białe dzwoneczki i kwitną jako pierwsze. Nie przeszkadza jej nawet niewielka pokrywa śniegu. W stanie dzikim, ta bylina występuje w Polsce południowej. Najbardziej znana jest z upraw ogrodowych i tam, przy sprzyjającej pogodzie jest chętnie oblatywana przez pszczoły.

Podbiał.

Podbiał pospolity – gatunek (należy do rodziny astrowatych), występujący na obszarze całej Polski. Pospolity na różnych rumowiskach, łąkach, skarpach, osuwiskach i polach. Na polach uprawnych, traktowany jako chwast i systematycznie tępiony. Jego żółte kwiatostany rozkwitają wcześniej niż wierzby. Podbiał uważany jest również za roślinę leczniczą o szerokim spektrum działania. Rośnie przeważnie w niewielkich skupiskach. Nie pokrywa, tak jak mniszek, dużych przestrzeni, jest również mniej ekspansywny.

Zawilce i miodunki.

W liściastych lasach od marca do maja często spotykamy duże obszary porośnięte zawilcem gajowym, zawilcem żółtym, którym czasami towarzyszą przylaszczki. Jeżeli w pobliżu, znajduje się pasieka, pszczoły są tu częstym gościem. Czasami możemy spotkać bardzo ciekawą roślinkę miodunkę plamistą. Jej charakterystyczną cechą są nakrapiane, biało-zielone liście. Dość licznie występuje na podobnych siedliskach miodunka ćma, różniąca się od poprzedniej brakiem plamek.

Do wiosny nie tak daleko. Jej pierwsze symptomy w ogrodzie możemy dostrzec już w lutym: przebijające się przez topniejący śnieg przebiśniegi, śnieżyca wiosenna, niebieskie śnieżniki, cebulica, ciemierniki, a nawet krokusy. To sygnał, że ogród powoli budzi się z zimowego snu i czas na pierwsze przygotowania do sezonu, jak zakup nasion czy własna rozsada.

Choć w marcu, zima potrafi jeszcze solidnie dać się we znaki, jednak zegar biologiczny nieomylnie zapowiada zbliżającą się wiosnę. Świadczą o tym pierwsze kwiaty przebijające się przez śnieg, a także te pojawiające się na gałązkach leszczynowca i wawrzynka, czy drobne bazie na leszczynie i wierzbie. Wskazują one, na zbliżający się okres wegetacyjny roślin.
Krokusy.

Kwiaty to kolorowe kwiaty (białe, żółte, fioletowe) zwane również szafranami. Najlepiej rosną na ziemi próchniczej, dobrze uprawionej, o odczynie lekko kwaśnym. Krokusy wiosenne sadzimy na przełomie września i października, jesienne natomiast w sierpniu. Cebulki umieszczamy na głębokości 8-10 centymetrów. Nie wymagają szczególnej pielęgnacji. Należy jedynie pamiętać o podlewaniu ich w czasie suszy i regularnym usuwaniu chwastów.

Pierwiosnki.

Nazywane są także kluczykami i jak sama nazwa wskazuje są także jednym z symboli wiosny,  mogą zdobić nasze mieszkania nawet przez dwa – trzy miesiące. Gdy w czasie kwitnienia będziemy je regularnie nawozić, obsypią się one kwiatkami również w następnym roku. Przekwitnięty pierwiosnek musi odpocząć.

Szafirki.

Kolejne niezbyt wymagające, pierwsze kwiaty wiosenne. Preferują żyzną glebę i nasłonecznione stanowiska. Sadzimy je we wrześniu lub październiku, w zależności od odmiany.

Śnieżniki.

Kwitną od marca do maja. Rozmnażają się głównie z samosiewu. Najlepszym podłożem dla śnieżników jest lekka gleba w zacienionym miejscu.

Forsycje – to krzewy będące symbolem wiosny, ponieważ na tą porę roku przypada ich kwitnienie, a dodatkowo mają kwiaty w pięknym żółtym odcieniu.

Skowronki to bez wątpienia ptaki, które są symbolem wiosny- nie dość, że przylatują niezwykle wcześnie (są prawie jako pierwsze w Polsce), to dodatkowo pięknym śpiewem budzą do życia przyrodę.

Jaskółki przylatują już, gdy wiosna zadomowia się w Polsce na dobre, czyli około połowy kwietnia.

Bociany to symbol wiosny, która jest już w rozkwicie. Ten ptak symbolizuje także dostatek.

Szpaki pojawiają się bardzo wcześnie, ponieważ przylatują jeszcze, jak jest zupełnie zimno.

 

 

Budząca się do życia w marcu przyroda, daje człowiekowi wiele oznak nadchodzącej i bardzo często wyczekiwanej z niecierpliwością pory roku. Budząca się do życia wiosenne przyroda na początku nieśmiało pokazuje swe oznaki, ale z biegiem czasu jest ich coraz więcej.

 

Agnieszka Krizel