Ponieważ naszych czytelników i widzów zainteresowała nasza bytność w Gorzanowie, na terenie kompleksu pałacowego, powracamy do tego tematu, tym razem w odniesieniu do tajemniczej konstrukcji, która umiejscowiona została na terenie parku pałacowego.

Gorzanów  (niem. Grafenort) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Bystrzyca Kłodzka.Gorzanów znany jest z tego,że w jego granicach znajduje się wyjątkowy obiekt -zamek,często nazywany również pałacem.

Kompleks został założony na planie prostokąta wokół wewnętrznego dziedzińca z odrębną częścią gospodarczą od południa. Skrzydło środkowe, trzy kondygnacjowe, jednoosiowe, nakrywa dach siodłowy, wsparty na fryzie arkadowym z lunetami. Fasady pokrywa dekoracja sgraffitowa o motywach geometrycznych i wiciach roślinnych[1]. Ponad gzymsem wznoszą się trzy trójkątne szczyty. Drugie piętro fasady skrzydła głównego od strony dziedzińca zamykają loggie, pochodzące z 1735 roku. Oś środkową akcentuje wysoka wieża z portalem wejściowym i dwustronnymi schodami. Z dawnych, bogatych wnętrz zachowała się jedynie sala balowa z stiukowymi dekoracjami na suficie oraz kilka sal z belkowymi, malowanymi stropami, ponadto częściowo uszkodzone wnętrza sali teatralnej i kaplicy.
Od 2012 nowy właściciel prowadzi prace rekonstrukcyjne. 21 września 2013 uruchomiono zegar na wieży zamkowej.

Ten monumentalny kompleks o charakterze rezydencjonalno-obronnym, utrzymany w stylu renesansu południowoniemieckiego, stanowi jeden z najcenniejszych obiektów tego typu w całej Polsce południowo-zachodniej.

W skład zespołu wchodzi zamek, zabudowania gospodarcze, park, oficyna przy ul. Podzamcze 7/8, ściana kurtynowa południowa, oficyna mieszkalno-gospodarcza, ściana kurtynowa zachodnia, oficyna–browar przy ul. Podzamcze 12 oraz ściana kurtynowa północna.

NYMPHEUM

W świadomości miejscowych i większości turystów, którzy odważą się wejść na teren rozległej posesji tajemniczy budynek, jawi im się jako budowla sakralna. Nic bardziej mylnego. Mamy do czynienia z  niezwykle cennym zabytkiem Gorzanowa,to pawilon ogrodowy, który znajduje się w dawnym parku pałacowym w jego dolnej części. Jest to w skali regionu unikatowa budowla, ważna pod względem funkcji i architektury dawnej sztuki ogrodowej.

W  drugiej połowie XVII wieku właściciel Gorzanowa, hrabia Johann Friedrich von Herberstein ukształtował otocznie dworskie w tym barokowy park regularny, z okrągłym pawilonem zwanym grotą lub Nympheum (lata 1653 – 57). W pracach tych uczestniczyli architekci i sztukatorzy włoscy z praskiego warsztatu Carlo Lurago. Pawilon ten jest budowlą na planie centralnym, typową dla wczesnobarokowej architektury o północnowłoskiej proweniencji, zwieńczoną kopułą z latarnią oraz tarasem widokowym,

We wnętrzu budowli znajduje się okrągła sala. W jej centrum była sadzawka. Nympheum miało charakter groty skalnej połączonej ze źródłem wodnym. Jego ściany pokryto stiukiem imitującymi tuf wulkaniczny i ozdobiono stiukowymi kartuszami, dekoracja figuralną, wstęgami i girlandami z owoców i kwiatów.  Całość uzupełniały rzeźby, będące najwcześniejszymi na Śląsku przykładami inspiracji twórczością słynnego włoskiego artysty Gianlorenzo Berniniego. Przedstawiały one mitologiczne postacie i zdarzenia: czyny Herkulesa, porwanie Sabinek, Plutona i Prozerpinę.

Architektura pawilonu łączy dwa typy sztuki ogrodowej: włoski – naturalistycznie aranżowaną grotę i popularny na północ od Alp – wolnostojący mały budynek o przeznaczeniu wypoczynkowym ( tzw. Lusthaus).

 


(mrf.)

Na podstawie tekstu Pani M. Jaworskiej z Muzeum Filumenistycznego w Bystrzycy Kłodzkiej