Wrzesień – miesiąc sadzenia.

Gdy wrzesień bez deszczów będzie, w zimie wiatrów pełno wszędzie.

W kalendarzu rzymskim wrzesień był siódmym miesiącem roku. Stąd też pochodzi jego nazwa używana w wielu językach europejskich, gdyż siedem to po łacinie – septem. Dopiero po reformie kalendarza dokonanej przez Juliusza Cezara stał się miesiącem dziewiątym w roku, ale jego dawna nazwa pozostała.

Polska nazwa miesiąca związana jest z kwitnącymi w tym czasie wrzosami. Dawniej używano również nazwy „babie lato” i „pajęcznik” od nici babiego lata. Kwiaty tego miesiąca, to przede wszystkim astry, rudbekia, dzielżan, rozchodnik, odętka, nawłoć, kocimiętka, smagliczka.

Choć lato ciągle gości w naszym ogrodzie jesień nadchodzi coraz odważniej. Pierwsze chłodna noce są zapowiedzią zbliżającej się jesieni. Okres wczesnej jesieni trwa od kwitnienia zimowitów jesiennych do siewu żyta ozimego. We wrześniu dojrzewają owoce bzu czarnego i głogu.
Pracy jest sporo. Zanim przystąpimy do jesiennych porządków musimy zadbać o wyposażenie naszych ogródków w odpowiednie narzędzia. Jednak najbardziej istotnym elementem w prowadzeniu pielęgnacyjnych czynności jest doświadczenie i zaangażowanie.
Pomimo, że jeszcze ciepło i żal pożegnać lato – to jednak te kolory: żółć, purpura, fiolet – zwiastują nadejście jesieni. Ogrodnicy we wrześniu nie próżnują.
Nagrodą za włożony trud są zbiory owoców i warzyw. Żadne inne nie są tak smaczne, jak te wyhodowane samodzielnie. W połowie miesiąca zaczyna się zbiór gruszek, zaraz potem dojrzewają śliwki węgierki. Możemy też zacząć zbierać i konserwować wiele ziół, aby zapewnić sobie zapas na zimę. Najprostszą metodą konserwacji jest umieszczenie ich w oleju lub occie bądź też zamrażanie.
W tym miesiącu rozpoczynamy przygotowania ogrodu do zimowego odpoczynku. Od naszej pracy zależeć będzie, jak rośliny przetrwają zimę.
Ogród:

  • sadzimy rośliny cebulowe, kwitnące wiosną np. tulipany, narcyzy, krokusy, szafirki, hiacynty, przebiśniegi do gruntu lub do donic
  • donice z cebulami dołujemy w ziemi. Wiosną, gdy grunt rozmarznie, donice wyjmujemy. Jeśli je przeniesiemy do cieplejszego pomieszczenia ( weranda, namiot foliowy, oranżeria ), rośliny zakwitną wcześniej. Wystawiamy je na miejsce docelowe w momencie wykształcenia pąków kwiatowych
  • jeśli lubimy kwiaty w trawniku, możemy wykonać łąkę krokusową. Siejemy cebulki na trawniku i sadzimy tam, gdzie spadną. Wyglądają wtedy naturalnie
  • dosadzamy w puste miejsca rośliny sezonowe, kwitnące jesienią np. chryzantemy
  • zmieniamy dekoracje z roślinami sezonowymi. Z reguły te letnie nie wyglądają już estetycznie, więc je wyrzucamy. Sadzimy w to miejsce chryzantemy lub wrzosy w połączeniu np. z karłowymi iglakami, bluszczem o pstrokatych liściach i bylinami o kolorowych liściach, np. żurawki
  • dzielimy przez podział byliny, które kwitły wiosną i latem. Posadzone rośliny obficie podlewamy
  • jeśli mamy pomysł na nową rabatę bylinową, możemy wykopać i przesadzić niepotrzebne rośliny w inne miejsce, a wolną przestrzeń zapełnić nowymi roślinami. Przed zimą ukorzenią się i na wiosnę rabata będzie już ładniejsza. Po posadzeniu obficie podlewamy nowe rośliny
  • ograniczamy podlewanie roślin już rosnących, chyba że wrzesień jest upalny
  • wysiewamy rośliny na zielony nawóz np. łubin, żyto, facelia
  • przygotowujemy pelargonie i fuksje do zimowania. Krótko przycinamy pędy tych egzemplarzy, które będą zimowane i przenosimy do chłodnego ( 12 – 15 st.) i profilaktycznie opryskujemy przeciwko szkodnikom
  • wykopujemy bulwy mieczyków, begonii bulwiastej, karpy dalii i kanny po pierwszych przymrozkach
  • starannie zbieramy obumarłe części roślin i opadające liście. Składamy je na pryzmie kompostowej. Tych porażonych przez grzyby nie kompostujemy
  • przerzucamy pryzmę kompostową drugi raz
  • przenosimy rośliny wrażliwe ( eonium drzewiaste, zielistki, kaktusy, kordyliny, tęgosze, agawy, oleandry) pod osłony lub na werandy. Aukuby mogą jeszcze zostać do końca września
  • obficie podlewamy rośliny zimozielone np. iglaki, różaneczniki
  • kończymy nawożenie roślin w ogóle lub zasilamy nawozem potasowym, aby przyspieszyć drewnienie pędów
  • wykonujemy sadzonki zdrewniałe z krzewów liściastych
  • regularnie usuwamy przekwitające kwiatostany kwiatów jednorocznych. Nie dopuszczamy do zawiązywania nasion, wtedy będą wytwarzać nowe pąki kwiatowe. Jeśli chcemy zebrać trochę swoich nasion na następny sezon, oczywiście część kwiatów zostawiamy
  • przesadzamy rośliny iglaste np. tuje, cisy, świerki
  • dzielimy zioła np. miętę, melisę, szczypiorek
  • sadzimy czosnek na zbiór w przyszłym roku
  • chłodne noce i dużo wilgoci sprzyjają rozwojowi chorób grzybowych, a szczególnie mączniaka (biały nalot na liściach), dlatego wykonujemy oprysk preparatem grzybobójczym
  • zbieramy zgniłe owoce spod drzew i zakopujemy je głęboko (około 50 cm)
  • zbieramy warzywa korzeniowe i dyniowate

Trawnik:

  • wrzesień ( wilgotny i ciepły ) to najlepszy miesiąc na zakładanie nowego trawnika z siewu
  • przycinamy i naprawiamy krawędzie trawnika
  • możemy wykonać jesienną wertykulację ( usuwanie filcu)
  • ostatni raz przed zimą nawozimy trawnik specjalnym nawozem jesiennym, o mniejszej zawartości azotu, aby zwiększyć odporność na szkody mrozowe i choroby
  • nadal regularnie kosimy trawnik
  • łąkę kwietną kosimy po raz drugi w tym sezonie

Dom

  • ograniczamy podlewanie roślin domowych do czasu włączenia centralnego ogrzewania, gdyż ich potrzeby są teraz mniejsze
  • kończymy nawożenie, aby nie zmuszać roślin do ciągłego wzrostu. Utrudniłoby to im przetrwanie zimy
  • usuwamy pożółkłe i suche liście
  • przeschnięte bryły korzeniowe zanurzamy na kilka minut w wodzie, jeśli wcześnie zapomnieliśmy podlać rośliny lub byliśmy na urlopie i nikt nimi się nie opiekował

 

Agnieszka Krizel