Za męstwo i niezłomną postawę

Historycznie, żołnierze wyklęci zawsze będą budzili wiele kontrowersji wśród historyków, ale ich istnieniu i walce zaprzeczyć nie można, choć obecnie ich nadmierna gloryfikacja i narracja przyniosę więcej złego, niż dobrego.

W hołdzie żołnierzom drugiej konspiracji, członkom polskiego powojennego podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego ustanowiony został Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, który obchodzimy 1 marca. W bydgoskich uroczystościach uczestniczył dzisiaj wojewoda Mikołaj Bogdanowicz.

Rano kwiaty przy ścianie pamięci na cmentarzu komunalnym przy ul. Kcyńskiej w Bydgoszczy złożyli: wojewoda Mikołaj Bogdanowicz, szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, dowódca Garnizonu Bydgoszcz gen. bryg. Dariusz Łukowski, naczelnik Delegatury IPN w Bydgoszczy Edyta Cisewska, komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nadbryg. Janusz Halak oraz zastępcy komendanta wojewódzkiego policji insp. Mirosław Elszkowski i insp. Marcin Woźniak. Nekropolia to miejsce potajemnych pochówków pomordowanych żołnierzy antykomunistycznego podziemia. W latach 1945-1956 na cmentarzu władze komunistyczne chowały w tajemnicy ofiary politycznych wyroków śmierci, wydawanych przez Okręgowy Sąd Wojskowy w Poznaniu i Wojskowy Sąd Rejonowy w Bydgoszczy. Wśród pochowanych są m.in. żołnierze Wileńskiego Okręgu Armii Krajowej, żołnierze AK-Wolność i Niezawisłość, żołnierze Pomorskiego Okręgu Armii Krajowej, żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych oraz żołnierze różnych grup stawiających opór władzy komunistycznej. Na terenie cmentarza ogółem pochowano ok. 50 zamordowanych żołnierzy powojennego ruchu oporu antykomunistycznego. 27 września 2012 roku na cmentarzu odsłonięto miejsce upamiętnienia „Żołnierzy Wyklętych” – tablice imienne pomordowanych zamocowane na cmentarnym murze nad symboliczną mogiłą żołnierzy AK.

Wcześniej przedstawiciele wojewody złożyli kwiaty przy obelisku ppor. Leszka Białego ps. „Jakub”, pierwszego Wyklętego z Bydgoszczy, przy Wałach Jagiellońskich pod krzyżem upamiętniającym więźniów politycznych pomordowanych w tutejszym areszcie oraz pod tablicą umieszczoną na gmachu urzędu wojewódzkiego, upamiętniającą bohaterów walki cywilnej o niepodległość – przedstawicieli Okręgowej Delegatury Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Pomorze. Tablica odsłonięta została we wrześniu 2016 r. roku w 77. rocznicę powstania Polskiego Państwa Podziemnego. W bydgoskim kościele garnizonowym odprawiona została msza św. w intencji „Żołnierzy Wyklętych”.

Celem działania powojennych władz było to, aby pamięć o żołnierzach Armii Krajowej została na stałe wymazana ze świadomości ludzkości. Na szczęście to się nie udało. Chciałbym tutaj podziękować Instytutowi Pamięci Narodowej za ostatnie ciężkie, ale bardzo efektywne lata pracy, które doprowadziły do tego, że dzisiaj przypominamy o Żołnierzach Wyklętych – powiedział wojewoda Mikołaj Bogdanowicz.

Następnie w budynku urzędu wojewódzkiego uczestnicy obejrzeli spektakl „Trudna droga do wolności… –  w hołdzie żołnierzom AK”. Przedstawienie swoją premierę miało 10 listopada 2017 roku, przygotowane zostało przez młodzież III Liceum Ogólnokształcącego im. Królowej Jadwigi w Inowrocławiu, która corocznie aktywnie uczestniczy w obchodach Narodowego Święta Niepodległości organizując w swojej szkole „Spotkania Pokoleń”. Uroczystość ta jednoczy pokolenia żołnierzy Armii Krajowej, sybiraków, kombatantów, licealistów i przedszkolaków. Spotkania zainicjował kapitan Wacław Szewieliński, „żołnierz wyklęty”, który swój duchowy dom odnalazł właśnie w Inowrocławiu, od 2014 roku Honorowy Obywatel Miasta.

Po spektaklu nastąpiło rozstrzygnięcie II Bydgoskiego Testu Wiedzy o Żołnierzach Wyklętych, a laureaci otrzymali nagrody. Konkurs zorganizowało Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku, Delegatura w Bydgoszczy, a honorowy patronat nad konkursem objął Wojewoda Mikołaj Bogdanowicz. Konkurs o zasięgu regionalnym skierowany był do uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich. Nagrody to: wycieczka do Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie (dla ucznia i opiekuna), pamiątkowe ryngrafy oraz wydawnictwa i gry IPN.

Dzień wcześniej, 28 lutego, w Kinoteatrze Klubu Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych odbył się koncert rapera Tadka Polkowskiego „Żołnierze Wyklęci – Bydgoszcz pamięta” z udziałem Orkiestry Wojskowej, pod patronatem posła na Sejm RP Bartosza Kownackiego.


(red.)

bydgoszcz.uw.gov.pl