22 października 2020

Udzielanie pierwszej pomocy… psom

12 min read

Cieplejsze dni, spacery z naszymi czworonożnymi przyjaciółmi i co za tym idzie – również niebezpieczeństwa. Słoneczne dni i rozkwit zieleni, to pobudka dla licznych owadów i gadów zamieszkujących leśne i parkowe zarośla. To właśnie jest ten czas, kiedy dochodzi do największej liczby ukąszeń, urazów i złamań.

Najważniejsze zasady pierwszej pomocy zwierząt, są takie same, jak w przypadku ludzi, z jedną małą różnicą. Najprawdopodobniej to ty będziesz musiał udzielić pierwszej pomocy swojemu pupilowi. Nie zawsze będziesz mógł liczyć na pomoc innych ludzi.

Dlatego należy:

  • Przede wszystkim zachować spokój.
  • Działać rozważnie i jak najszybciej zaprowadzić zwierzę do weterynarza, jeżeli jest to niemożliwe wezwać weterynarza na miejsce wypadku.
  • Przenieść zwierzę w bezpieczne miejsce starając się przy tym nie pogorszyć jego kondycji.
  • W razie potrzeby podtrzymać podstawowe funkcje życiowe.
  • Przeciwdziałać bólowi na tyle ile jest to możliwe.
  • Pamiętać, że zwierzę w szoku może ulec panice i reagować agresywnie. Należy zatem bezwarunkowo pamiętać o zapewnieniu sobie bezpieczeństwa – nawet wtedy jeśli dobrze znamy czworonoga (a szczególnie w przypadku, gdy mamy do czynienia ze zwierzęciem obcym, np. potrąconym przez samochód). Zalecana jest obecność pomocnika, który może dodatkowo przytrzymać zwierzaka. Dodatkowo pysk psa można przewiązać mocną linką, co powinno pozwolić uniknąć pogryzienia. Nie wolno używać linki ani zaciskać pyszczka, gdy podejrzewamy że zwierze może mieć problemy z oddychaniem.

Aby móc stwierdzić odstępstwo od pewnych norm zdrowia naszego psa, takich jak: ilość oddechów, puls, czy temperatura, musimy nauczyć się obserwować zdrowe zwierzę i nauczyć się sprawdzania oznak jego złego samopoczucia.

 

Sprawdzając puls, ilość oddechów oraz temperaturę zwierzęcia, nabędziemy pewnego doświadczenia i rutyny, które z pewnością mogą zaprocentować w sytuacji szczególnej – wypadku, zasłabnięcia zwierzęcia, ataku padaczki, udaru itp.

Jeśli przyzwyczaimy naszego zwierzaka do tego typu zabiegów, będzie ono znało i ufało naszemu zachowaniu. W przypadku wystąpienia prawdziwego zagrożenia, pies nie powinien zatem reagować strachem lub agresją.

Nasz zwierzak nie powie nam co mu dolega czy coś go boli. To my musimy poznać jego normalne zachowanie i obserwować jego zmiany, aby móc na czas odpowiednio zareagować. Pomocne przy tym będą codzienne obserwacje następujących zachowań, na które należy zwracać szczególną uwagę.

 

Są to:

  • Zmiany w zachowaniu zwierzęcia
  • Zmiany temperatury, ilości oddechów, pulsu
  • Zmiany w dźwiękach jakie wydaje (piszczenie, chrząkanie, kasłanie)
  • Zmiany w poruszaniu się zwierzęcia (utykanie, problemy z wstawaniem, itp)
  • Zmiany ilości oddawanego moczu i kału
  • Zmiany w apetycie (strata apetytu lub jego wzmożenie, wzmożone pragnienie lub jego zmniejszenie)
  • Zmiany wagi ciała

Ilość oddechów – sprawdzamy obserwując ruchy klatki piersiowej. Prawidłowa ilość oddechów u psa to 15-30 na minutę. Ilość oddechów dotyczy wypoczętego, dorosłego zwierzęcia. Bezpośrednio po wysiłku, zabawie, spacerze, czy nawet podnieceniu wywołanym spotkaniem innego osobnika swojego gatunku, ilość oddechów może być wyższa, jednak po pewnym czasie wraca do normy.

Puls – Puls mierzy się na wewnętrznej stronie uda zwierzęcia (mniej więcej w połowie długości kości udowej), dobrze jest w tym celu nakłonić zwierzaka do przyjęcia pozycji leżącej.

Uwaga! Puls sprawdzamy zawsze palcem wskazującym i środkowym (nie należy sprawdzać pulsu kciukiem, który ma własne tętno, mogące utrudnić nam sprawdzenie ilości uderzeń pulsu).
Prawidłowa ilość uderzeń serca na minutę to 70-150 u psa (u młodych zwierząt więcej). U zwierząt zdenerwowanych tętno jest przyspieszone i nieregularne.

 

Temperatura – mierzy się ją w odbycie zwierzęcia. Należy powlec końcówkę termometru wazeliną i delikatnie wsunąć (nie głęboko!) do odbytu i przytrzymać go około 3 minut. Jest to zabieg nieprzyjemny dla zwierzęcia i dlatego należy zachować wyjątkową ostrożność. Zwierzę, które się szarpie może złamać termometr i skaleczyć się. Najbezpieczniej jest mierzyć temperaturę, gdy zwierzę leży, ponieważ można go wtedy przytrzymać.

Cały ten zabieg wymaga wprawy i wyczucia, dlatego jeśli mamy możliwość zaopatrzyć się w termometr dotykowy, w którym temperaturę mierzymy przez zetknięcie termometru ze skórą, będzie to o wiele lepszym rozwiązaniem.
Temperatura zdrowego psa waha się między 37.5, a 39 stopni Celsjusza. U szczeniąt temperatura może być nawet o pół stopnia wyższa. Każde odstępstwo od normy (gorączką jak i zbyt niska temperatura) należy skonsultować z weterynarzem.

A jak zachować się w przypadku innych niespodziewanych wydarzeń?

 

Osa, pszczoła.

W zasadzie użądlenie przez jednego tego rodzaju owada nie bywa zbyt niebezpieczne dla zwierzęcia, inaczej sprawa może się przedstawiać w przypadku dużego szerszenia lub kilku użądleń na raz. Niektóre z nich mogą być przyczyną wystąpienia objawów uczulenia u użądlonego psa.

Do użądleń dochodzi najczęściej w okolicach pyska psa, który to jest najbardziej czuły i podatny na tego rodzaju działania owada. Po użądleniu może dojść do miejscowej opuchlizny, w niektórych przypadkach mogącej utrudniać oddychanie. W sporadycznych przypadkach może dojść do objawów szoku anafilaktycznego, przyczyniającego się do zaburzeń krążenia i zaniku oddychania nazywanego tzw. „bezdechem” psa.

Po ukąszeniu przez owada w ciele psa może pozostać żądło, które należy usunąć. Jeżeli uda nam się je zlokalizować to należy pamiętać, że nie wolno go wyciskać. Należy go zdrapać, podważając paznokciem. Wyciskanie powoduje uwolnienie do organizmu psa dodatkowych ilości jadu z żądła, co prowadzi do jeszcze silniejszej opuchlizny, świądu i bólu, a także może doprowadzić do wystąpienia silnej reakcji uczuleniowej.

Żądło można również usunąć pensetą, jeśli ta jest pod ręką. Miejsce użądlenia należy oziębić chłodnym kompresem lub poprzez nałożenie na nie chłodzącego żelu. Dobrze jest przypilnować, zwierzę aby nie lizało miejsca po użądleniu, jeśli to konieczne, to można na nie założyć zabezpieczający opatrunek. W razie jakichkolwiek niepokojących objawów należy udać się do weterynarza.

Żmija wąż.

Trudno jest zauważyć sam moment ukąszenia. Po ukąszeniu przez jadowitego węża na ciele psa pozostają dwa malutkie punkciki pozostawione przez zęby jadowe. W przypadku podejrzenia ukąszenia psa np. przez żmiję, należy bezzwłocznie udać się do weterynarza, aby ten mógł zaaplikować odpowiednią dawkę surowicy i leki wspomagające. Jad żmii jest bardzo niebezpieczny dla życia psa. Może on wywołać ślinotok, wymioty, obrzęk, ból itp.

Zanim udamy się do weterynarza lub w drodze do niego, należy nałożyć na ranę lodowy opatrunek, aby spowolnić krążenie krwi i rozprzestrzenianie się jadu. Można też założyć opaskę uciskową powyżej ukąszenia, co również spowolni rozprzestrzenianie się jadu.

 

Ukąszenia meduzy, ukwiału.

Przytrafiają się zwłaszcza podczas pobytu nad morzem w okresie wakacyjnym. Dosyć trudne do zdiagnozowania przez właściciela psa, należy zachować szczególną ostrożność, jeśli znajdziemy się w miejscu obfitującym w te stworzonka.
Jeśli będziemy mieli, chociaż najmniejsze podstawy przypuszczenia, że doszło do któregokolwiek rodzaju ukąszenia należy niezwłocznie skorzystać z pomocy weterynaryjnej. Umożliwia ona, bowiem postawienie trafnej diagnozy i przedsięwzięcie niezbędnych kroków wpływających na poprawę stanu zdrowia naszego psa.

Kolejną grupą przypadłości i urazów mogących dotknąć naszego czworonożnego pupila okazują się być złamania kości i zwichnięcia stawów.

Do złamań kości dochodzi najczęściej w wyniku niedopatrzeń ze strony właściciela, odnośnie opieki nad psem. Złamania mogą być wynikiem wypadków komunikacyjnych, jak i całego innego różnego rodzaju urazów jak upadki, skoki do wody itp.

Możemy wyróżnić dwa rodzaje złamań: złamanie otwarte, podczas którego przed założeniem opatrunku i unieruchomieniu kończyny psa, należy dokonać dezynfekcji rany.

W przypadku złamania zamkniętego dokonujemy samego usztywnienia. W obu przypadkach złamań niezbędna jest pomoc weterynaryjna. W przypadkach nieco ostrzejszych złamań okazuje się być niezbędne leczenie operacyjne.

Zwichnięcia stawów są najczęściej wynikiem nazbyt gwałtownych zabaw i gonitw naszego psa. W przypadku zaobserwowania przez nas utykania psa, należy usztywnić staw, co, do którego mamy podejrzenie, że uległ on zwichnięciu, po czym skontaktować się z lekarzem weterynarii.

Szczególnie podatnymi na zwichnięcia jest większość psów, u których zaobserwowano objawy dysplazji stawów, przyczyniającej się do osłabienia tych miejsc.

 

Krwotok.

W przypadku zaobserwowania krwotoku zewnętrznego, należy jak najszybciej znaleźć miejsce krwawienia, po czym w miarę możliwości zdezynfekować ranę i umieścić na niej zimny okład. Na koniec należy założyć opatrunek, rozkładając w odpowiedni sposób całkowity ucisk bandaża w sposób nieprzyczyniający się do znaczniejszego ograniczenia dopływu krwi.

W przypadku, gdyby krwotok nie ustępował należy założyć opaskę uciskową w miejscu położonym powyżej rany, na wysokości ok. 8-10cm.

W przypadku zaobserwowania krwotoku z nosa lub innych otworów ciała psa, należy jak najszybciej udać się do lekarza weterynarii, gdyż mogło dojść do urazu wewnętrznego. Częste krwawienie z nosa może być także objawem występowania pasożytów w nosie psa.

 

Zatrzymanie oddechu u psa.

Może być ono wynikiem zatrzymania oddechu przez ciało obce lub zatrzymaniem akcji serca. Najkorzystniejszym rozwiązaniem jest wówczas sprawdzenie, czy w drogach oddechowych psa nie znalazło się ciało obce, jeśli tak, to oczywiście należy jak próbować usunąć.

Należy też wyciągnąć psu język w celu ułatwienia mu oddychania. Natomiast w przypadku zatrzymania oddechu u psa w wyniku np. przegrzania organizmu, należy wykonać sztuczne oddychanie, zamykając psu pysk i wpuszczając mu przez nos kilka razy powietrze.

Po zaobserwowaniu, że klatka piersiowa zaczyna się rozszerzać, odejmujemy usta pozwalając, aby powietrze wydostało się na zewnątrz. Ilość wdechów w ciągu jednej minuty powinny wynosić 16-20 razy.

Cykl należy powtarzać do chwili dotarcia do lecznicy, lub do momentu zaobserwowania samodzielnego oddychania psa.

 

Zatrzymanie akcji serca.

W tym przypadku należy zastosować masaż serca. Wykonanie masażu serca ma tylko wówczas sens, gdy zostanie on poczyniony do 5-6minut po zaobserwowaniu zatrzymania pracy serca. W zależności od wielkości psa, będzie wykonywany on w nieco inny sposób. Na pewno w obu przypadkach należy ułożyć psa na prawym boku.

Mały pies – uciskamy palcem klatkę piersiową zaraz za łokciem nad mostkiem, wykonujemy go dość energicznie. W przypadku, gdy jesteśmy zmuszeni sami wykonać masaż stosujemy 15 ucisków na 2 wdechy, w przypadku, gdy nam ktoś pomaga wykonujemy około 100 ucisków na minutę.

Duży pies – w tym przypadku uciskamy nadgarstkiem dłoni okolice trzeciego i szóstego żebra psa –  podobnie jak wyżej – w przypadku bycia samemu 15 ucisków na 2 wdechy i 80 ucisków w ciągu minuty w przypadku, gdy masaż wykonujemy we dwójkę. Wymagany pilny kontakt z lekarzem weterynarii.

 

Przegrzanie organizmu.

Niestety w tym przypadku najczęściej dochodzi do przegrzania organizmu psa z winy jego właściciela. Zbyt długie pozostawienie psa na mocno świecącym słonku, bez możliwości schowania się w cień, może być przyczyną poważnych powikłań z zejściem śmiertelnym włącznie.

Psy nie są w stanie tracić nadmiaru ciepła z potem tak jak ludzie. Nasze zwierzaki chłodzą swoje ciało ziejąc. Niestety poprzez ziajanie, psy również wydzielają ciepło, gdyż ich mięśnie pracują. Gdy zwierzak znajdzie się w otoczeniu, w którym panuje zbyt wysoka temperatura, nie jest w stanie ochłodzić swojego organizmu i dostaje udaru cieplnego.

Na udar cieplny właściciele czworonogów muszą być szczególnie wyczuleni w lecie podczas podróży samochodem, pociągiem, czy też podczas spacerów. Temperatura w letnie miesiące może być miejscowo bardzo wysoka, co szybko może doprowadzić do udaru słonecznego. Nie wszyscy wiedzą, że na pozór niezbyt wysoka temperatura 25 stopni Celsjusza – może być już zabójcza dla psa.

Jedną z najbardziej niedopuszczalnych rzeczy jest pozostawienie psa w zamkniętym samochodzie!

Zamknięty samochód, pozostawiony na parkingu, nagrzewa się w zastraszającym tempie i może być śmiertelną pułapką dla naszego pupila. Szczególnie narażone na udar cieplny są psy, które mają obfity podszerstek.

 

Brak cyrkulacji powietrza i nagrzewanie się auta powoduje szybkie przegrzanie organizmu czworonoga. Podczas upalnych dni należy dostarczać naszemu pupilowi odpowiednie ilości wody, niezależnie od tego, gdzie się będzie znajdował, czy na zewnątrz mieszkania czy też wewnątrz jego pomieszczeń. Szczególnie mocno na przegrzanie będą narożne w tym przypadku psy nieco starsze, jak i te posiadające nazbyt obfitą okrywę włosową.

 

Rany po ugryzieniach innych zwierząt.

Rany po ugryzieniach innych zwierząt są różne. Mogą być szarpane, płytkie, ale rozległe lub niewielkie i głębokie. Takie rany są zanieczyszczone przez ślinę zwierząt, oraz znajdujące się na ich kłach zarazki i inne zanieczyszczenia, które w skrajnym przypadku mogą doprowadzić do zatrucia krwi. Dlatego też tego typu obrażeń nie wolno lekceważyć i należy zawsze pokazać lekarzowi weterynarii, który może zapobiec ewentualnej infekcji i odpowiednio zabezpieczyć zranienie poprzez np. zszycie go.

 

Zadraśnięcia (uszkodzenia górnej warstwy naskórka).

Należy pozwolić tego typu zranieniom nieznacznie krwawić, co skutecznie pozwoli wypłukać zanieczyszczenia. Przy silnym zanieczyszczeniu trzeba ranę dodatkowo przepłukać i zdezynfekować. Tego typu uszkodzenia skóry goją się z reguły w ciągu kilku dni. Jeśli zwierzę wykazuje zainteresowanie zranieniem, można założyć na nie bandaż, lub zapobiec lizaniu skaleczenia przez założenie kołnierza weterynaryjnego.

Rany cięte (szczególnie w okolicach nóg zwierzęcia).

Tego typu zranienia, powstają najczęściej wskutek kontaktu zwierzęcia z podłożem, na którym znajdowało się np. potłuczone szkło lub inne przedmioty o ostrych krawędziach.

Ze względu na stały kontakt z podłożem i możliwości zanieczyszczenia rany trzeba położyć duży nacisk na zdezynfekowanie i opatrzenie uszkodzonego miejsca. Należy dokładnie sprawdzić, czy w łapę zwierzęcia nie pozostają wbite żadne ciała obce (np. resztki szkła) i ewentualnie usunąć je za pomocą pensety.

W przypadku wystąpienia krwotoku należy przyłożyć gazik zamoczony w zimnej wodzie do rany a następnie założyć opaskę uciskową i natychmiast udać się do lekarza weterynarii. W przypadku mniejszego krwawienia można użyć gazika i zwykłego bandaża. Nie należy używać waty do tamowania krwotoków, gdyż jej kłaczki mogą przylgnąć do rany.

Jeśli rana jest bardzo głęboka, należy udać się ze zwierzęciem do lekarza weterynarii, który zszyje ją lub w odpowiedni sposób zabezpieczy zranienie. Należy pamiętać, aby ranę utrzymywać w czystości i podczas spacerów zabezpieczać ją przed podrażnieniem i zanieczyszczeniem zakładając odpowiedni opatrunek, lub specjalnego buta.

Każdy odpowiedzialny miłośnik zwierząt powinien mieć w domu, na większych wyprawach, wakacjach, i w innych sytuacjach apteczkę, w której znajdą się środki niezbędne do udzielenia pierwszej pomocy w razie wypadku. Apteczka zajmuje niewiele miejsca, a w różnych sytuacjach, nawet krytycznych, może pomóc czworonogowi, zanim dotrzemy z nim do weterynarza.

Wyposażenie apteczki – zapinanej na suwak saszetki, do której można schować wszystkie potrzebne przedmioty:

  • sterylny kompres na rany (rozmiar 10 x 10 cm)
  • bandaż opatrunkowy ze sterylnym kompresem na rany, do umocowania na zranionym miejscu
  • opaska z gazy (6 x 4 cm), umożliwiającej założenie opatrunku
  • rolki plastra (1m x 1.25 cm), pozwalającej umocować bandaż oraz chronić opatrunek przed wilgocią, lub przed zerwaniem go przed zwierzę
  • dwie sztuki chusteczek nasączonych alkoholem, do dezynfekcji drobnych ranek lub miejsc po kleszczach
  • strzykawki 20 ml, do podawania medykamentów w płynie lub rozpuszczalnych w wodzie, lub przemywania wybranych miejsc (jama ustna po zatruciu itp.)
  • pęseta plastikowa do usuwania drobnych ciał obcych (kawałeczki szkła, żądła owadów)
  • jedna para wytrzymałych, lateksowych rękawiczek (dla ochrony własnej)
  • grzebień przeciw insektom
  • uchwyt do usuwania kleszczy
  • mocna linka (do zablokowania pyska psa przed ugryzieniem).Apteczkę warto uzupełnić także o małe nożyczki z zaokrąglonymi końcami, termometr, wodę utlenioną, maść antyseptyczną oraz telefon do całodobowej kliniki weterynaryjnej.

 

Agnieszka Krizel

 

Please follow and like us:
Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial
RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook