czw. Gru 12th, 2019

Telewizyjno – Filmowa Agencja Promocyjna

SENAT I… SENATOROWIE z naszych stron

4 min read

SONY DSC

Współcześnie.
W demokracji konstytucyjnej dwuizbowość ma istotne znaczenie ustrojowe. Pozwala na konsekwentne przestrzeganie zasady podziału i równowagi władz: ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.

Jej celem jest ochrona praw jednostki przed niebezpieczeństwami wynikającymi z koncentracji władzy. Powierzenie władzy ustawodawczej zarówno Sejmowi, jak i Senatowi ma zapobiec negatywnym skutkom jej skupienia w obrębie większości parlamentarnej. Historia polskiego parlamentaryzmu pozwala dostrzec powiązanie między dwu dwuizbowością parlamentu a suwerennością państwa w jej tradycyjnym rozumieniu, co miało wpływ na przywrócenie Senatu w ramach reform ustrojowych, zapoczątkowanych w 1989 r. W myśl Konstytucji RP, w Senacie zasiada 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych i bezpośrednich, w głosowaniu tajnym. Kodeks wyborczy stanowi, że to wybory większościowe, przeprowadzane w okręgach jednomandatowych. Senat dysponuje zatem legitymacją demokratyczną równą sejmowej. Zarazem jednak, w duchu tradycji polskiego parlamentaryzmu,

obowiązująca ustawa zasadnicza i praktyka jej stosowania przesądzają o nierównoprawnej pozycji izb.
To Sejm decyduje ostatecznie o kształcie ustawy przekazywanej prezydentowi do podpisu i o losach weta prezydenckiego. Jedynie Sejmowi konstytucja powierza udział w powoływaniu rządu i sprawowanie kontroli nad jego działalnością, wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, a także daje prawo do pociągnięcia do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu, jednakże z wyjątkiem postawienia w stan oskarżenia Prezydenta RP oraz pociągnięcia do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu senatora za naruszenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej. Zakończenie kadencji Sejmu powoduje zarazem ustanie pełnomocnictw Senatu.
Nierównoprawność Izb nie dotyczy jednak zmiany konstytucji. Może ją zainicjować również Senat. Dokonanie tego z inicjatywy Sejmu wymaga zgody Senatu udzielanej bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej
połowy ustawowej liczby senatorów, w terminie nie dłuższym niż 60 dni od uchwalenia ustawy zmieniającej konstytucję. Obie izby na równych prawach – każda większością 2/3 głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby swoich członków – uchwalają ustawę o wyrażeniu zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej, na podstawie której ma nastąpić przekazanie kompetencji organów władzy państwowej w niektórych sprawach organowi międzynarodowemu lub organizacji międzynarodowej.Rada Ministrów współpracuje z Sejmem i Senatem
w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej w Unii Europejskiej, w szczególności w zakresie stanowienia prawa unijnego, wnoszenia skarg do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz sprawowania przez przedstawicieli rządu prezydencji składów Rady.
Senat może podjąć uchwałę dotyczącą wniesienia do Trybunału Sprawiedliwości UE skargi w sprawie naruszenia zasady pomocniczości przez akt prawodawczy Unii.
Senat na równych prawach z Sejmem współtworzy Zgromadzenie Narodowe. Obecność zarówno senatorów, jak i posłów jest tak samo istotna dla wypełniania jego funkcji, a więc dla przyjęcia przysięgi składanej przez Prezydenta RP obejmującego urząd oraz wysłuchania jego orędzia. Głosy senatorów znaczą tyle samo, co głosy posłów, kiedy Zgromadzenie Narodowe podejmuje uchwałę o postawieniu Prezydenta w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu albo o uznaniu trwałej niezdolności Prezydenta do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia. Marszałek Senatu przejmuje obowiązki prezydenta RP, jeżeli nie może ich wykonywać Marszałek Sejmu tymczasowo do tego powołany. Jako jeden z 2 organów władzy ustawodawczej Senat ma prawo do inicjatywy ustawodawczej i uczestniczy w uchwalaniu ustaw.
Bezwzględna większość posłów, działająca w obecności co najmniej połowy ich ustawowej liczby, może jednak odrzucić stanowisko Senatu w sprawie ustawy uchwalonej przez Sejm. Senat nie uczestniczy w rozpatrywaniu weta prezydenckiego do ustawy, bierze jednak udział w usuwaniu niezgodności ustawy z konstytucją w zakresie stwierdzonym przez Trybunał Konstytucyjny, działający na skutek wniosku prezydenckiego skierowanego do niego przed podpisaniem ustawy przez głowę państwa. Konstytucja powierza Marszałkowi Senatu i grupie 30 senatorów obowiązek czuwania nad przestrzeganiem jej postanowień, dając im możliwość występowania do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskami w sprawach dotyczących zgodności prawa z ustawą zasadniczą, a także zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych.
Jak widzimy na senacie, senatorach spoczywa moc obowiązków. Obecnie, osobą, którą automatycznie kojarzymy z zacną instytucją, jet pan senator Andrzej Kobiak (Bydgoszcz). Swoje losy biznesowe polityk związał również z Tucholą. I choćby z tego względu często gościmy lub On gości nas podczas ważnych, publicznych zdarzeń.
Jednak musimy sobie zdać sprawę z tego, że mamy też piękne karty historii w których zapisała się wybitna osobowość – Leon Janta-Połczyński (1867-1961) minister i senator z Borów Tucholskich.
W zasadzie teraz można by podać garść historycznych informacji ale my skupimy się nad czymś bardziej przyziemnym – artefaktach.
Kto kiedykolwiek widział legitymację senatorską dawniej i dzisiaj, ręka w górę? Garstka…, tym bardziej powinniśmy uchylić rąbka „tajemnicy”, zwłaszcza teraz, kiedy nadarzyła się taka okazja.

SONY DSC

Legitymacja senatorska Leona Janty – Połczyńskiego ( zbiory DPS Wysoka)

SONY DSC
Po prawej blaszka, którą mocowano w ławie senatorskiej.
SONY DSC
Zbliżenie

_________________

(red.)

Mat. senat.gov.pl