28 października 2020

WIZERUNKI ŚWIĘTEJ PRZESTRZENI

2 min read

Od 18 marca br. w Muzeum Etnograficznym we Włocławku przy ul. Bulwary im. Marszałka J. Piłsudskiego 6 prezentowana jest wystawa czasowa pn.Wizerunki świętej przestrzeni

Wystawa prezentuje część kolekcji świętych wizerunków, o proweniencji fabrycznej lub rzemieślniczej, gromadzonej w Dziale Etnograficznym muzeum włocławskiego systematycznie od 1977 r.

Święte obrazy podziwiane w muzealnej sali, jeszcze niedawno były obiektami kultowymi, widomymi znakami żywej wiary przekazywanymi z pokolenia na pokolenie, jako cenne, rodowe pamiątki. Umieszczane w domach wiernych opowiadały o sprawach duchowego świata, o historii zbawienia ujętej w ikonografii czytelnej dla przeciętnego odbiorcy.

Obecnie, gdy zniknęły z horyzontu współczesnej kultury, gdy przez wielu badaczy niesprawiedliwie zaliczane są do wytworów tzw. kiczu – te „przesłodzone” pamiątki duchowego życia przypominają o sobie, ale też niosą wiedzę na temat estetycznych preferencji ich dawnych właścicieli. Oglądane po latach, nadal oddziałują na widza swoją metafizyczną siłą.

Produkowane seryjnie święte wizerunki, tańsze znacznie od obrazów malowanych w warsztatach cechowych (np. olejne na płótnie i inne tzw. „wysadzane” na różnych podobraziach), stawały się pożądanymi dobrami. Od 2. poł. XIX w. ich największymi odbiorcami były dwie społeczne grupy – na wsi, bardziej świadoma swej roli w narodzie, warstwa chłopska, a w miastach proletariat powstały wraz z rozwojem kapitalizmu. To dla nich produkowano dewocyjne przedstawienia różnych świętych.

Ich powszechna dostępność na rynku, wiązała się z rozwojem technik drukarskich ułatwiających wielonakładową i seryjną produkcję. Tematyka wizerunków obejmowała różnorodne przedstawienia Jezusa, zwłaszcza w scenach pasyjnych, Trójcy Świętej, Matki Bożej, Świętej Rodziny, różnych świętych patronów.

Afisz, proj. M. Kolanowska

Techniki ich wykonywania były różne. Największym powodzeniem cieszyły się wielobarwne oleodruki, dla ludności wiejskiej zwykle papierowe. Dla nabywców o bardziej wysublimowanym smaku drukowano je na płótnie, niekiedy w szlachetnej monochromii (czarno-białe, w sepii). Mieszanymi technikami wykonywano obrazy tzw. collagowe, w których tłem był perforowany papier – kanwa. Na nią nakładano wizerunki odciskane w masie celuloidowej lub naklejano papierowe oleodruki, które opatrywano haftowanymi sentencjami odnoszącymi się do spraw ostatecznych i zdobiono motywami roślinnymi.

W krótkim czasie do zestawu technik związanych z produkcją świętych wizerunków dołączyły reprodukcje (barwne, monochromatyczne) wykonywane na grubym papierze fotograficznym. W XX w. obok popularnych dawniej niewielkich obrazów jednopostaciowych, rozpowszechniły się obrazy wielkoformatowe o szerszej narracji historycznej, na których Święta Rodzina, czy Maryja z Dzieciątkiem przedstawione były na tle krajobrazu Ziemi Świętej.

Miejsce wystawy: Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej – Muzeum Etnograficzne, ul. Bulwary im. Marszałka Józefa Piłsudskiego 6
Czas trwania wystawy: 18.03.2014 – 01.06.2014
Scenariusz i komisariat wystawy: Krystyna Pawłowska
Oprawa plastyczna wystawy: Magdalena Kolanowska

_________________

(red.)

muzeum.wloclawek.pl

Please follow and like us:
Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial
RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook