1 grudnia 2020

TELEWIZYJNO FILMOWA AGENCJA PROMOCYJNA

TUCHOLSKA OFICYNA KULTURALNA i SPOŁECZNA tokIs – press tv

Zabytkowy pałac w Bralewnicy zostanie uratowany! (felieton)

6 min read

BRALEWNICA, mała wioseczka, gdzieś pomiędzy Wieszczycami, a Gostycynem – niby nic, „koniec świata i tyle”- ktoś powie. Jeszcze kilka dni temu i ja tak myślałem, aż do chwili, gdy pogrążyłem się w lekturze historycznej, która dotyczy tego miejsca. Zatkało mnie i to dosłownie. Nie zwlekałem ani chwili, pojechałem tam i kolejne zaskoczenie, tak przemiłej społeczności dawno nie spotkałem. Nie pozostało nic innego, jak pokazać i opowiedzieć o tym malutkim „świecie”, który okazuje się być prawie bezkresnym. I jeszcze jedno…, serdecznie dziękuję dwóm przemiłym paniom: Basi i Krysi, bardzo mi pomogłyście:)

Najlepsze opracowanie historyczne poświęcone pałacowi w Bralewinicy odnalazłem z największym trudem. Dokonał go pan Martin Krause z Berlina. Opracowanie jest bardzo precyzyjne. Prócz rysu historycznego, odnajdziemy w nim mnóstwo fotografii z epoki, jak również drzewo genealogiczne rodu Prądzyńskich. Na podstawie tej świetnie przygotowanej rozprawki powstał inny tekst, który odnalazłem w katalogu polskich zabytków. Ponieważ opis nie jest chroniony prawami autorskimi w przeciwieństwie do pracy Martina Krauze, nie widzę powodu dla którego nie można się nim posłużyć, przybliżając współczesnym dzieje pałacu.

Cyt.

Dwór z końca XIX w.
Pierwsza historyczna wzmianka o wsi pochodzi z końca XIII w., kiedy to była posiadłością książęcą, liczącą 33 włóki, podległą Cystersom z Byszewa. W latach 1335-1415 folwark należał do kasztelanii w Reczu. Bralewnica leżała w komturstwie tucholskim, wcześniejsza kasztelania miała siedzibę w Raciążu (niem. Reetz). W 1346 r.

Wielki Mistrz Krzyżacki Heinrich Dusemer von Arfberg lokuje wieś na prawie chełmińskim. Odbiorcą dokumentu lokacyjnego był Michil von Kossow. Od 1466 r. wieś należała do starostwa tucholskiego i tak pozostało przez prawie 300 lat. W 1765 r. majątek został własnością Petera i Evie Rhode, na mocy dokumentu dzierżawy, wydanego przez króla Stanisława Augusta. W 1772 r. majątek przejął Andreas von Prądzyński z żabieńskiej linii szlachty kaszubskiej (Aubracht-Prądzyńscy). Własnością Prądzyńskich, w 1815 r. zostały także okoliczne majątki, np w Wałdowie, Małej Kloni, Adamkowie oraz Przyrowej.

W 1865 r. rozbudowano część gospodarczą, która pozostała bez większych zmian do dnia dzisiejszego. W latach 1815-1939 majętność pozostała w rękach rodziny Prądzyńskich i ich potomków. Ostatnią właścicielką Bralewnicy przed reformą rolną była Wanda Rakowska z d. Ossowska, wnuczka Leona Prądzyńskiego. Po 2 wojnie światowej majątek znacjonalizowano, stał się własnością Skarbu Państwa Polskiego, a użytkownikiem zostało Państwowe Gospodarstwo Rolne. 

Opis na podstawie materiałów p. Martina Krause i Wikipedii. 
Zdjęcia archiwalne nadesłane przez p. Martina Krause, wnuka ostatniej właścicielki dworu.

Opis

Dwór późnoklasycystyczny. Budynek wzniesiony na niewielkim wzniesieniu, na planie wydłużonego prostokąta, parterowy z mieszkalnym poddaszem, nakrytym dwuspadowym dachem. W północnej części znajduje się parterowa przybudówka. Korpus główny jest siedmioosiowy, z nieznacznym trójosiowym ryzalitem, zdobionym pseudoportykiem filarowym. Elewacje posiadają oryginalny, skromny detal architektoniczny. Przed dworem znajduje się stara, nieczynna fontanna.

Park

Park z końca XIX w. o pow. około 3 ha, malowniczo usytuowany na zróżnicowanym terenie. Niestety założenie jest zdewastowane i służy jako wysypisko śmieci. Cenny starodrzew reprezentowany jest przez kilkanaście gatunków drzew, w tym wiele okazów o rozmiarach zbliżonych do pomnikowych.

Źródło: http://www.polskiezabytki.pl/
Obecnie pałac przypomina obraz nędzy i rozpaczy. Nie miałem najmniejszych szans, aby sfotografować budynek w pełnej krasie. Część tylna gmachu jest niedostępna, ściślej, kompletnie zarośnięta. Jednak to, co jest widoczne, uświadamia nam fakt z jak piękną perłą architektoniczną mamy do czynienia. Pałac jest zamieszkany przez kilka rodzin. Żyją w nim w warunkach…, bardzo oględnie mówiąc – złych. Miałem przyjemność zamienić z nimi kilka słów, są przemili i bardzo uczynni.
Ten tekst powstał również ze względu na nich, ponieważ w trakcie tej lektury otrzymają wyczerpujące informacje na temat przyszłości –  „Ich Domu”.
Wiąże się to z postawą pana Wójta Gminy Kęsowo, który jak na człowieka kultywującego tradycje historyczne regionu, bardzo przejął się nie tylko losem zabytku, ale również zamieszkujących w nim osób. To ewenement na niespotykaną skalę, zwłaszcza w świecie, gdzie  każdą inicjatywę, czy inwestycję, przekreśla jeden wyświechtany zbiór literek, tak bardzo ubóstwiany przez bezdusznych urzędników – „brak środków”. W Bralewnicy będzie inaczej, mieszkańcy pałacu będą żyć nie w ruinie, a w prawdziwym domu.
Poznajmy wypowiedź pana Wójta – Radosława Januszewskiego.
Od 5 lat jako gmina czyniliśmy starania w Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa w Bydgoszczy o przejęcie budynku pałacu, boiska i placu zabaw za budynkiem, oraz miejsca pamięci pomordowanych Polaków podczas II wojny światowej znajdującego się na przeciwko budynku, po drugiej stronie drogi. Robiliśmy to po to aby te nieruchomości ochronić przed sprzedażą w prywatne ręce. Znajdowały się one na ponad 240 ha działce rolnej, a wszyscy wiedzieliśmy że do 2016 roku ziemia ta wraz z elementami architektury zostanie przez ANR w Bydgoszczy sprzedana.
Nie trudno sobie wyobrazić jaki los spotkałby 7 rodzin zamieszkujących pałac. Oglądamy takie przypadki w innych miastach kiedy samorząd sprzedaje kamienice prywatnym właścicielom, a ci bardzo często poprzez różne metody prawne i pozaprawne wyrzucają te rodziny na bruk. Poza tym gdyby ten cały majątek przeszedł w obce ręce dzieci tam zamieszkujące straciły by boisko i plac zabaw. Również miejsce pamięci pomordowanych mogłoby zostać zniszczone lub zlikwidowane.
W tej sprawie od kilku lat odbyło się wiele spotkań. Nie małą rolę w tej sprawie odegrał również Prezes Przedsiębiorstwa Rolniczo Handlowego we Wieszczycach Pan Jerzy Adamczak.
Wczesną wiosną tego roku sprawa w końcu dojrzała do rozwiązania. Odbyły się dwa owocne spotkania z przedstawicielami ANR w Bydgoszczy. Gmina Kęsowo złożyła wniosek na bezzwrotną pomoc od ANR w Bydgoszczy związaną z remontem pałacu w Bralewnicy, który jest w złym stanie.
Na ten cel ANR w Bydgoszczy umownie zadeklarowała pomoc dla gminy w kwocie ponad 385 tys. Kwotę tę zweryfikuje przetarg, który odbędzie się we wrześniu tego roku. Trwa wykonanie dokumentacji techniczno – budowlanej. W sierpniu planujemy złożyć w starostwie wniosek o wydanie pozwolenia na budowę na tą inwestycję. Cały budynek wpisany jest do ewidencji zabytków, stąd dokumentacja powstaje pod czujnym okiem Konserwatora Zabytków w Bydgoszczy.
Pod koniec maja tego roku Rada Gminy w Kęsowie wyraziła wolę przejęcia na własność Gminy Kęsowo budynek pałacu (8 mieszkań), działkę za pałacem z boiskiem i placem zabaw, drogę biegnącą dalej łączącą inne nieruchomości tej miejscowości z asfaltową drogą gminną oraz miejsce pamięci pomordowanych Polaków podczas II wojny światowej (tzw. obelisk z krzyżem). Całość remontu pałacu w skrócie będzie obejmowała wymianę pokrycia dachu, docieplenia stropodachu i ściany szczytowej po lewej stronie budynku, podmurowanie kominów, wykonanie wkładek kominowych, wymianą wszystkich okien i drzwi zewnętrznych, montaż jednej dużej oczyszczalni ścieków, wykonanie opaski wokół budynku, remont schodów wejściowych, wykonanie budynków gospodarczych.
Gmina Kęsowo aktem notarialnym 29 lipca 2015 roku przejęła wszystkie te nieruchomości na własność naszego samorządu. Historia Bralewnicy jest bardzo ciekawa,  to jedna z najstarszych miejscowości naszego powiatu.
Brzmi tak fantastycznie, że aż nierealnie, a jednak…, to prawda! Znając operatywność pana Wójta, prace ruszą błyskawicznie,  z precyzją równą innym inwestycjom, do których władze gminne Kęsowa nas już przyzwyczaiły.
Trzymamy kciuki za powodzenie i z przyjemnością będziemy śledzili kolejne etapy remontu.
pałac w Bralewnicy

_______________________

(mrf.)

Po wymianie informacji z panem Martinem Krauze uprzejmie informujemy, że źródła wykorzystane w tekście, są oparte o wiedzę i dokumenty, których autorem jest pan Martin, choć jak wspomina o tym autor pochodzą z innych zakątków Internetu.

Na prośbę w/w wyłączyliśmy odnośnik do witryny, która jak się okazuje jest przeznaczona dla rodziny, choć upubliczniona. Uszanujemy tę prośbę i jednocześnie dziękujemy za możliwość skorzystania z opracowań.

 

Please follow and like us:
Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial
RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook