WIELKANOC

koszyk-wielkanoc-wieconka-pisanki-zajaczekJest najstarszym i najważniejszym świętem chrześcijańskim, upamiętniającym zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Jest świętem ruchomym, obchodzi się je w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca (między 21 marca a 25 kwietnia). Poprzedzający ją tydzień, w czasie, którego Kościół i wierni wspominają najważniejsze dla wiary chrześcijańskiej wydarzenia, nazywany jest Wielkim Tygodniem. Święta Wielkanocne w Polsce są niezwykle barwne, towarzyszy im radość po niegdyś ściśle przestrzeganym poście, wiele religijnych i ludowych obrzędów.

 

Wielki Tydzień zaczyna się Niedzielą Palmową. W kościołach święci się palemki – rózgi wierzbowe, gałązki bukszpanu, malin, porzeczek, ozdobione kwiatkami, mchem, ziołami, kolorowymi piórkami. Symboliczne uderzenie domowników palemką zapewnia im szczęście przez cały rok. Palmy zatknięte za obraz, lub włożone do wazonów, chronią dom przed nieszczęściem i złośliwością sąsiadów.

Jedną z form przygotowań do Wielkanocy jest robienie porządków. I to nie tylko po to, żeby mieszkanie lśniło czystością. Świąteczne porządki należą do tradycji, symbolizują bowiem usuwanie śladów zimy, a jednocześnie zła i chorób z naszych domów w oczekiwaniu na wiosnę.

Najważniejsza w roku była i nadal jest Wielka Niedziela. Wszyscy mieszkańcy wsi i miasteczek przed wschodem słońca udają się na Mszę Rezurekcyjną, aby wziąć udział w procesji Zmartwychwstania Pańskiego. W procesjach idą miejscowi strażacy, którzy pełnili wartę u Grobu Pańskiego, kobiety z dziećmi w strojach regionalnych, niosąc wielkanocne palmy, przy procesji grają miejscowe orkiestry dęte.

Po powrocie do domu spożywa się śniadanie, składające się ze święconych pokarmów. Uroczysty stół przykryty jest białym obrusem, udekorowany pisankami, kurczaczkami, baziami, czy świeżymi kwiatami, które wprowadzają wiosenny nastrój. Na „honorowym” miejscu stoi koszyczek ze święconką. Śniadanie wielkanocne rozpoczyna się od dzielenia się poświęconym jajkiem, co podobne jest w swej formie i symbolice do bożonarodzeniowego łamania się opłatkiem. Na stole nie może zabraknąć tradycyjnego żuru, mięs, wędlin, pasztetów, faszerowanych jajek, a na deser drożdżowej babki i mazurków. Dzieci uwielbiają czekoladowe zajączki, kurczaczki i baranki. Biały barszcz gotowany na wędzonym boczku z dodatkiem chrzanu, biały ser. Prawdziwa uczta po 40-dniowym poście.

Śpiewa się pieśni o Zmartwychwstaniu, rozmawia też o rodzinie i dzieciach. Młodzież na wsiach wyruszała na tradycyjne „tłuczenie jaj”. Każdy z zawodników trzyma w ręku pisankę i stuka się nią ze swoim sąsiadem. Czyje jajko pęknie najpierw, ten odpada z gry i musi oddać zwycięzcy swoją uszkodzoną pisankę. Wygrywa ten, komu trafiło się jajko o szczególnie twardej skorupce i uzbiera najwięcej pisanek, którymi potem obdarza dziewczęta.

Skorupki z jajek święconych nie można wyrzucać, zakopuje się je w ziemi z kwiatami, aby dobrze rosły. Tłuczy się je też na drobne kawałeczki i rozsypuje po polu, gdzie mają być wsadzone i posiane jarzyny – wierzy się, że dzięki temu będą pięknie rosły i uchronią się od robaków.

Poniedziałek – Śmigus Dyngus.

W gwarze ludowej zwany „lanym poniedziałkiem”. Początki tej tradycji giną w mrokach historii. Niektórzy twierdzą, że zwyczaj wzajemnego oblewania się wodą pochodzi z Jerozolimy, gdzie przeciwnicy chrześcijaństwa mieli, jakoby przy pomocy wody, rozpędzać wiernych, zbierających się w celu rozpamiętywania zmartwychwstania Chrystusa.

Niektórzy przypisują zwyczaj trzem Mariom – Marii Magdalenie, Joannie i Marii, matce Jakuba, które poszły do grobu Chrystusa, aby Go namaścić olejkami i tam usłyszawszy od Anioła, że Chrystus Zmartwychwstał pobiegły do miasta i przekazywały ludziom tą nowinę. Faryzeusze, aby rozpędzić gromadzące się tłumy, kazali rozpędzać ludzi lejąc wodą. Inni dopatrują się w nim symbolu masowego chrztu, obmycia z grzechu i odrodzenia do nowego życia.

Tak czy inaczej, poniedziałkowe lanie wody i zabawy wśród młodzieży, trwały do późnego wieczora. Oprócz polewania wodą dziewcząt, smagano je po nogach rózgami. Wręczano sobie również nawzajem podarki (chodzenie po domach z życzeniami, otrzymując różne drobiazgi, to „dyngowanie”, co tłumaczy pochodzenie słowa „Dyngus”).

Zwyczaje te straciły już dzisiaj na swym pierwotnym dostojeństwie, choć są nadal obchodzone na wsiach i w małych miastach. W niektórych regionach Polski po domach chodzili wielkanocni kolędnicy składając życzenia urodzaju. W ten dzień, jeśli młoda dziewczyna nie była zlana wodą przez chłopca, mówiono, że nie urośnie i będzie miała włosy jak siano.

Symbolika jajka.

Obowiązkowa obecność jajek w te Święta jest sprawą niepodlegającą dyskusji.

Wielkanoc bez nich, to jak Boże Narodzenie bez choinki, są bezdyskusyjnym symbolem, który pierwszy przychodzi na myśl. Jajko to symbol wieczności, nieśmiertelności i nieprzemijalności człowieka. To także początek nowego życia, zgodnie z pewnym obyczajem do kołyski nowo narodzonego dziecka, wkładało się jajko jako symbol rozpoczęcia czegoś nowego, powstania nowego człowieka. Jajko jest też symbolem wiosennego przebudzenia się przyrody.

W tradycyjnym polskim domu, zużywa się dwa mendle jajek podczas świąt (ok. 120 sztuk). Na wszelakie ciasta, jaja faszerowane, jaja w majonezie czy w sosie, jaja dekorowane, czy po prostu zabawy z jajkami.

Warto zwrócić uwagę, na popularne kiedyś – turlanie jajek, i odciągnąć swoje dzieciaki od komputera. Turlanie jaj po pochyłej powierzchni, najlepiej na łące, znane było na wschodzie Polski. Pomalowane jajka turla się kolejno, a które zostanie trafione, jego właściciel wygrywa to jajko, monetę lub cukierka. Zwyczaj ten miał odwrócić od chłopów nieurodzaj i wspomóc wzrost trawy.

Inną zabawą związaną z jajkami jest stukanie się pisankami. Czyja skorupka pęknie, ta osoba naturalnie przegrywa. A stawka jest wysoka, bowiem idzie o szczęśliwy rok do kolejnej Wielkanocy!

Inną zabawą było również zakopywanie jajek przez dorosłych w okolicy domostwa. Dzieci miały odszukać ukryte jaja, a potem wymienić je na kołacze czy inne smakołyki.

Zanim jednak nastaną święta, jajka trzeba wcześniej ustroić i pomalować. Dziś jakże często idziemy na łatwiznę, naklejając plastikowe naklejki, lub wkładając jajka do specjalnych haftowanych ubranek, kiedyś jednak farbowanie ich w naturalnych barwikach, a potem oskrobywanie według wzoru. Jajka zafarbowane na bordowo, w łupinach cebuli, jaja białe pomalowane specjalnymi gęstymi farbkami, czekają potem do poświęcenia, a zjadane są w drugi dzień świąt. Nazwy ich są różne, w zależności od techniki wykonania.

Jajka malowane na jeden kolor (zazwyczaj czerwony) to: kraszanki, malowanki lub byczki. Jajka ozdobione jedno-lub wielobarwnym deseniem, naniesionym na jednolite tło, nazywa się pisankami.

Znane są jeszcze rysowanki, skrobanki, nalepianki i wyklejanki, jednak przyjęło się mówić pisanka na każde zdobione jajko, bez względu na rodzaj zastosowanej techniki.

Jak każde polskie święta, Wielkanoc poprzedzona jest starannymi przygotowaniami do uczty smaków. Po długim okresie postu, oczyszczony człowiek może liczyć na bogactwo dań na polskim stole. Kołacze i mazurki oraz baby, tradycyjnie piecze się już na kilka dni przed świętami, odkładając je potem do zamkniętej na klucz spiżarni. Ozdobione migdałami, bakaliami keksy, marcepanowe słodkie ciasta i baby wielkanocne definitywnie kończą wspomnienia o diecie.

Pogoda w tym roku, prawdopodobnie nie będzie sprzyjała świątecznym spacerom. Skoro aura za oknem będzie zimowa, to w sercu postarajmy się mieć zawsze wiosnę!

Przy okazji Świąt składam wszystkim życzenia:

 

              Serdeczne życzenia

Wesołego Alleluja
oraz dużo zdrowia
i pogody ducha.

Niech radość Wielkanocy
napełni nasze serca
nadzieją i obfitością łask
od Chrystusa Zmartwychwstałego.

Agnieszka Krizel

admin

Next Post

PRZED NAMI TRIDUUM PASCHALNE

pt Mar 29 , 2013
Triduum Paschalne to okres trzech dni, upamiętniających mękę i śmierć Chrystusa w liturgii Kościoła. W tych dniach, poprzedzających Święto Zmartwychwstania Pańskiego, wierni gromadzą się w świątyniach na wieczornych nabożeństwach i czuwaniach. Wszelkim uroczystościom towarzyszy atmosfera smutku i zadumy.

SPOŁECZNOŚCI

Lokalnie

Globalnie

Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial
RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook