Za kilka dni, podczas sesji RM podjęta zostanie uchwała dotycząca utworzenia Spółdzielni Energetycznej o nazwie „TUCHOLSKA ENERGIA”. Spółdzielnie stworzą trzy podmioty: nasza gmina, Tucholski Ośrodek Kultury oraz Przedsiębiorstwem Komunalnym w Tucholi Sp. z o.o. Gmina Tuchola deklaruje objęcie 5 udziałów o łącznej wartości 5.000,00 PLN zł oraz wniesienie wpisowego w wysokości 500,00 PLN zł.  Celem udziału Gminy jest organizacja lokalnego wytwarzania, bilansowania i wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych, ograniczanie kosztów energii jednostek gminnych i spółek komunalnych oraz rozwój bezpieczeństwa energetycznego.

Spróbujmy odpowiedzieć na postawione w tytule pytania. 

Spółdzielnia energetyczna ma być sposobem na wspólne wytwarzanie i wykorzystywanie energii, najczęściej z fotowoltaiki, przez mieszkańców, rolników, firmy i jednostki gminne. Jej celem jest zwiększenie wykorzystania własnej, lokalnie produkowanej energii i ograniczenie kosztów jej zakupu.

Zamiast tego, by każda szkoła, gospodarstwo rolne czy budynek gminny działały całkowicie niezależnie, uczestnicy mogą współpracować w ramach jednego systemu rozliczania energii, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

1. Jak to działa w praktyce?

Wyobraźmy sobie gminę wiejską, w której powstaje spółdzielnia energetyczna.

• Na gruncie rolnika działa instalacja fotowoltaiczna.

• Szkoła, urząd gminy, oczyszczalnia ścieków i gospodarstwa rolne zużywają energię.

• Instalacje produkują prąd, który uczestnicy wykorzystują w ramach zasad rozliczeń przewidzianych dla spółdzielni.

• Nadwyżki i niedobory energii są rozliczane według odpowiednich reguł, a niekoniecznie sprzedawane i kupowane na takich samych zasadach jak energia zwykłego odbiorcy.

Energia może pochodzić m.in. z fotowoltaiki, biogazowni lub innych dopuszczonych źródeł odnawialnych.

Najważniejsza idea: produkować energię tam, gdzie można ją wytworzyć korzystnie, i wykorzystywać ją w lokalnych obiektach, które rzeczywiście jej potrzebują.

2. Kto najbardziej skorzysta?

Zasady prawne określają, kto może być członkiem oraz jak rozlicza się energię. Nie każdy mieszkaniec gminy automatycznie uzyskuje korzyści tylko dlatego, że spółdzielnia powstała na jej terenie.

3. Na czym polega oszczędność?

W spółdzielni energetycznej istotne są nie tylko same ceny energii, ale również sposób jej rozliczania i opłaty związane z dystrybucją.

Przykład poglądowy:

Ważne: spółdzielnia nie oznacza, że prąd jest bezpłatny. Trzeba uwzględnić koszty instalacji, jej finansowania, obsługi, bilansowania oraz energii, której nie uda się pokryć w ramach korzystnego rozliczenia.

Oficjalne informacje i materiały dotyczące zasad działania znajdziesz w serwisie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa: Spółdzielnie energetyczne – KOWR.

4. Co musi zrobić gmina, żeby uruchomić spółdzielnię?

1. Zebrać zainteresowanych uczestników – np. gminę, rolników, przedsiębiorców i innych uprawnionych odbiorców.

2. Przeanalizować rachunki za energię – ile prądu zużywają uczestnicy, w jakich godzinach i ile można lokalnie wyprodukować.

3. Dobrać źródła energii – istniejące instalacje fotowoltaiczne, nowe instalacje, a w odpowiednich przypadkach biogazownię lub inne OZE.

4. Opracować model finansowy i statut – ustalić wkłady, koszty, zasady uczestnictwa i podział korzyści.

5. Spełnić wymogi formalne i uzyskać wpis do właściwego wykazu – dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich wykaz prowadzi KOWR; dla miejskich przewidziano wykaz prowadzony przez Prezesa URE.

5. Czy to się opłaca każdej gminie?

Nie zawsze. Największe znaczenie mają trzy kwestie:

• Skala zużycia – im większe i lepiej dopasowane do produkcji zużycie energii, tym większa możliwość wykorzystania lokalnego prądu.

• Dostęp do źródeł energii – istniejąca fotowoltaika może zmniejszyć potrzebę ponoszenia nowych nakładów.

• Rzeczywiste koszty i zasady rozliczeń – konieczne jest porównanie kosztów obecnych rachunków z kosztami działania spółdzielni.

Spółdzielnia energetyczna może być też powiązana z programami wsparcia inwestycji. Przykładowo program „Energia dla Wsi” obejmuje określone projekty OZE rolników i spółdzielni energetycznych, ale dostępność i warunki finansowania trzeba sprawdzić dla konkretnej inwestycji.